ايكنجى سوزڭ برنجى موقفنده ايضاح و إثبات ايديلديگى اوزره) بر ذرّهدن طوت، تا ييلديزلره قدر ذرّه مقدار شركه ير بيراقمييور. اويله بربرلرينه معنًا مناسبتداردرلر كه؛ بتون ييلديزلرى مسخّر ايتمهين و ألنده طوتميان، بر ذرّهيه ربوبيتنى ديڭلتديرهمز. بر ذرّهيه حقيقى ربّ اولمق ايچون، بتون ييلديزلره صاحب اولمق لازم گلير. هم (اوتوز ايكنجى سوزڭ ايكنجى موقفنده ايضاح و إثبات ايديلديگى اوزره) سماواتڭ خلق و تسويهسنه مقتدر اولميان، بشرڭ سيماسندهكى تشخّصى ياپاماز. ديمك بتون سماواتڭ ربّى اولميان، بر تك إنسانڭ سيماسندهكى علامتِ فارقه اولان نقشِ سيماوىيى ياپاماز. ايشته كائنات قدر بيوك بر پنجره كه؛ اونڭله باقيلسه
﴿اَللّٰهُ خَالِقُ كُلِّ شَىْءٍ وَهُوَ عَلٰى كُلِّ شَىْءٍ وَكٖيلٌ ۞ لَهُ مَقَالٖيدُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ﴾
آيتلرى، بيوك حرفلرله كائنات صحيفهلرنده يازيلى اولديغى، عقل گوزيله ده گورولهجك. اويله ايسه: گورميهنڭ يا عقلى يوق، يا قلبى يوق ويا إنسان صورتنده بر حيواندر!
يگرمى طوقوزنجى پنجره
﴿وَاِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ﴾
بر بهار موسمنده، غريبانه، متفكّرانه سياحته گيدييوردم. بر تپهجگڭ أتگندن گچركن، پارلاق بر صارى چيچك نظريمه ايليشدى. أسكيدن وطنمده و سائر مملكتلرده گورديگم او جنس صارى چيچكلرى درخاطر ايتديردى. شويله بر معنا قلبه گلدى كه: بو چيچك كيمڭ طرّهسى ايسه، كيمڭ سكّهسى ايسه و كيمڭ مُهرى ايسه و كيمڭ نقشى ايسه؛ ألبته بتون زمين يوزندهكى او نوع چيچكلر، اونڭ مُهرلريدر، سكّهلريدر. شو مُهر تخيّلندن صوڭره شويله بر تصوّر گلدى كه: ناصل بر مُهر ايله مُهرلنمش بر مكتوب؛ او مُهر، او مكتوبڭ صاحبنى گوسترر. اويله ده؛ شو چيچك، بر مُهرِ رحمانيدر. شو أنواعِ نقشلرله و معنيدار نباتات سطرلريله يازيلان شو تپهجك دخى، بو چيچك صانعنڭ مكتوبيدر. هم شو تپهجك دخى بر مُهردر. شو صحرا و اووا بر مكتوبِ رحمانى هيئاتنى آلدى. إشبو تصوّردن شويله