طانيميان آدم، زمينڭ يوزينى بلكه ماضى و مستقبلى طولديران ذىحياتلرڭ وجودينى إنكار ايتملى و يوز درجه حيواندن آشاغى دوشملى. حيات مرتبهسندن دوشوب جامد بر جاهلِ أجهل اولمالى.
يگرمى دردنجى پنجره
﴿لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ كُلُّ شَىْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهُ لَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُونَ﴾
موت، حيات قدر بر برهانِ ربوبيتدر. غايت قوّتلى بر حجّتِ وحدانيتدر.
﴿اَلَّذٖى خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيٰوةَ﴾
دلالتنجه، موت؛ عدم، إعدام، فنا، هيچلك، فاعلسز بر إنقراض دگل، بلكه بر فاعلِ حكيم طرفندن خدمتدن ترخيص و تحويلِ مكان و تبديلِ بدن و وظيفهدن پايدوس و حپسِ بدندن آزاد ايتمك و منتظم بر أثرِ حكمت اولديغى، برنجى مكتوبده گوستريلمشدر. أوت ناصل زمين يوزندهكى مصنوعات و ذىحياتلر و حياتدار زمين يوزى، بر صانعِ حكيمڭ وجوبِ وجودينه و وحدانيتنه شهادت ايدييورلر. اويله ده: او ذىحياتلر ئولوملريله بر حىِّ باقينڭ سرمديتنه و واحديتنه شهادت ايدييورلر. يگرمى ايكنجى سوزده؛ موت، غايت قوّتلى بر برهانِ وحدت و بر حجّتِ سرمديت اولديغى إثبات و ايضاح ايديلديگندن، شو بحثى او سوزه حواله ايدوب يالڭز مهمّ بر نكتهسنى بيان ايدهجگز. شويله كه:
ناصل ذىحياتلر، وجودلريله بر واجب الوجودڭ وجودينه دلالت ايدييورلر. اويله ده: او ذىحياتلر، ئولوملريله بر حىِّ باقينڭ سرمديتنه واحديتنه شهادت ايدييورلر. مثلا يالڭز بر تك ذىحيات اولان زمين يوزى، إنتظاماتيله، أحواليله