يماندهكى يقيننڭ زائل اولديغنى ظن ايدر، يأسه دوشر، او يأسله شيطانه مسخره اولور. شيطان هم يأسنى، هم او ضعيف طمارينى، هم او إلتباسنى چوق ايشلتديرر، يا ديوانه اولور ياخود «هر چه باد آباد» دير، ضلالته گيدر.
شيطانڭ بو دسيسهسنڭ ماهيتى نه قدر أساسسز اولديغنى، بعض رسالهلرده بيان ايتديگمز گبى، بوراده إجمالاً بحث ايدهجگز. شويله كه: ناصلكه آيينهده ييلانڭ صورتى ايصيرماز و آتشڭ مثالى يانديرماز و مردارڭ عكسى، تلويث ايتمز. اويله ده: خيال ويا فكر آيينهسنده كفرياتڭ و شركڭ عكسلرى و ضلالتڭ گولگهلرى و شتملى چركين سوزلرڭ خياللرى، إعتقادى بوزماز، ايمانى تغيير ايتمز، حرمتلى أدبى قيرماز. چونكه مشهور قاعدهدر كه: تخيّلِ شتم، شتم اولماديغى گبى، تخيّلِ كفر دخى، كفر دگل و تصوّرِ ضلالت ده ضلالت دگل. ايماندهكى شكّ مسئلهسى ايسه، إمكانِ ذاتيدن گلن إحتماللر، او يقينه منافى دگل و او يقينى بوزماز. علمِ اصولِ دينده قواعدِ مقرّرهدندر كه:
﴿اِنَّ الْاِمْكَانَ الذَّاتِىَّ لَا يُنَافِى الْيَقٖينَ الْعِلْمِىَّ﴾
مثلا: بارلا دڭزى صو اولارق يرنده بولونديغنه يقينمز وار. حالبوكه ذاتنده ممكندر كه؛ او دڭز، بو دقيقهده باتمش اولسون و باتماسى ممكناتدندر. بو إمكانِ ذاتى، مادام بر أمارهدن نشئت ايتمييور، ذهنى بر إمكان اولاماز كه، شكّ اولسون. چونكه ينه علمِ اصولِ دينده بر قاعدۀِ مقرّرهدر كه:
﴿لَا عِبْرَةَ لِلْاِحْتِمَالِ الْغَيْرِ النَّاشِىءِ عَنْ دَلٖيلٍ﴾
يعنى: «بر أمارهدن گلمهين بر إحتمالِ ذاتى ايسه، بر إمكانِ ذهنى اولماز كه، شبهه ويروب، أهمّيتى اولسون.» ايشته بو دسيسۀِ شيطانيهيه معروض اولان بيچاره آدم، حقائقِ ايمانيهيه يقيننى، بويله ذاتى إمكانلر ايله غيب ايدييور ظن ايدر. مثلا: حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلام حقّنده بشريت