ايكنجى نقطهيه جواب: ايكنجى مقدّمهده مفصّلًا گچمشدر. عالمده مَيل الإستكمالڭ دالى اولان إنساندهكى مَيل الترقّينڭ ثمراتى و تجاربِ كثيره ايله و نتائجِ أفكارڭ تلاحقيله تشكّل ايدن و نردبانِ ترقّينڭ باصامقلرى حكمنده اولان فنون ايسه؛ مترتّبه و متعاونه و متسلسلهدرلر. أوت متأخّرڭ إنعقادى، متقدّمڭ تشكّلنه وابستهدر. ديمك مقدَّم اولان فن، علومِ متعارفهنڭ درجهسنه گلهجك؛ صوڭره متأخّرينه مقدّمه اولابيلير.
بو سرّه بناءًدر كه: شو زمانده تمخّضِ تجارُبله سطحه چيقوب و تولّد ايتمش اولان بر فنّڭ فرضا اون عصر أوّل بر آدم تفهيم و تعليمنه چاليشسه ايدى، مغلطه و سفسطهيه دوشورمكدن باشقه بر شى ياپامازدى. مثلا، دينيلسه ايدى: «شمسڭ سكونيله أرضڭ حركتنه و بر قطره صوده بر ميليون حيواناتڭ بولوندقلرينه تماشا ايدڭ، تا صانعڭ عظمتنى بيلهسڭز.» جمهورِ