أسبابِ ظاهريهنڭ وضعندهكى حكمت ايسه: إظهارِ عزّت و سلطنت تعبير اولونان دستِ قدرت پردهسز دائرۀِ أسبابه منعطف اولان نظره قارشى، ظاهرًا امورِ خسيسه ايله مباشرت و ملابستى گورولمهمكدهدر. فقط دائرۀِ عقيده دينيلن حق و ملكوتيتده هر شى علويدر. دستِ قدرتڭ پردهسز مباشرتى عزّته مناسبدر. (ذٰلِكَ تَقْدٖيرُ الْعَزٖيزِ الْعَلٖيمِ)
ايكنجى محمل: ثَوْر، عمارت و زراعتِ أرضڭ أڭ بيوك واسطهسى اولان اوكوزدر. حوت ايسه، أهلِ سواحلڭ بلكه پك چوق نوعِ بشرڭ مدارِ معيشتى اولان باليقدر. ناصل برى سؤال ايدرسه: «دولت نه شى اوستندهدر؟» جواب ويريلير: «قلنجله قلم اوستندهدر.» وياخود «مدنيت نه ايله قائمدر؟» «معرفت و صنعت و تجارت ايله» جواب ويريلير. وياخود «نوعِ بشر، نه شى اوزرنده بقا بولور؟» جواب