رسالۀِ نور كلّياتندن
معراج و شقِّ قمر رسالهلرى
مؤلّفى
بديع الزمان سعيد النورسى
اوتوز برنجى سوز
معراجِ نبويهيه دائردر
إخطار: معراج مسئلهسى، أركانِ ايمانيهنڭ اصولندن صوڭره ترتّب ايدن بر نتيجهدر. و أركانِ ايمانيهنڭ نورلرندن مدد آلان بر نوردر. أركانِ ايمانيهيى قبول ايتمهين دينسز ملحدلره قارشى ألبته بِالذّات إثبات ايديلمز. چونكه اللّٰهى بيلمهين، پيغمبرى طانيميان و ملائكهيى قبول ايتمهين ويا سماواتڭ وجودينى إنكار ايدن آدملره معراجدن بحث ايديلمز. أوّلا او أركانى إثبات ايتمك لازم گلييور. اويله ايسه بز، معراجده إستبعاد ايله وسوسهيه دوشن بر مؤمنى مخاطب إتّخاذ ايدهرك، اوڭا قارشى بيان ايدهجگز. آرا صيره مقامِ إستماعده اولان ملحدى نظره آلوب سردِ كلام ايدهجگز. بعض سوزلرده حقيقتِ معراجڭ بر قسم لمعهلرى ذكر ايديلمشدى. إخوانلريمڭ إصرارى ايله آيرى آيرى او لمعهلرى حقيقتڭ أصليله برلشديرمك و كمالاتِ أحمديهنڭ (عصم) جمالنه بردن بر آيينه ياپمق ايچون، عنايتى اللّٰهدن ايستدك.
﴿بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ﴾
﴿سُبْحَانَ الَّذٖٓى اَسْرٰى بِعَبْدِهٖ لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ اِلَى الْمَسْجِدِ الْاَقْصَى الَّذٖى بَارَكْنَا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ اٰيَاتِنَا اِنَّهُ هُوَ السَّمٖيعُ الْبَصٖيرُ ۞ اِنْ هُوَ اِلَّا وَحْىٌ يُوحٰى ۞ عَلَّمَهُ شَدٖيدُ الْقُوٰى ۞ ذُو مِرَّةٍ فَاسْتَوٰى ۞ وَهُوَ بِالْاُفُقِ الْاَعْلٰى ۞ ثُمَّ دَنَا فَتَدَلّٰى ۞ فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ اَوْ اَدْنٰى ۞ فَاَوْحٰٓى اِلٰى عَبْدِهٖ مَٓا اَوْحٰى ۞ مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَاٰى ۞ اَفَتُمَارُونَهُ عَلٰى مَا يَرٰى ۞ وَلَقَدْ رَاٰهُ نَزْلَةً اُخْرٰى ۞ عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهٰى ۞ عِنْدَهَا جَنَّةُ الْمَاْوٰى ۞ اِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشٰى ۞ مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَمَا طَغٰى ۞ لَقَدْ رَاٰى مِنْ اٰيَاتِ رَبِّهِ الْكُبْرٰى ۞﴾
أوّلكى آيتِ عظيمهنڭ عظيم خزينهسندن يالڭز (اِنَّهُ) ضميرنده بر دستورِ بلاغته إستناد ايدن ايكى رمزڭ مسئلهمزه مناسبتى اولديغى ايچون، إعجاز بحثنده بيان ايديلديگى اوزره يازاجغز.
ايشته قرآنِ حكيم، حبيبِ أكرم عليه أفضل الصّلاة و أكمل السّلامڭ معراجنڭ مبدئى اولان، مسجدِ حرامدن مسجدِ أقصايه اولان سيراننى ذكر ايتدكدن صوڭره (اِنَّهُ هُوَ السَّمٖيعُ الْبَصٖيرُ) دير. و شو كلام ايله سورۀِ (وَالنَّجْمِ اِذَا هَوٰى) ده إشارت اولونان منتهاىِ معراجه رمز ايدن (اِنَّهُ) دهكى ضمير، يا جنابِ حقّه راجعدر وياخود پيغمبرهدر (عصم). پيغمبره گوره اولسه، قانونِ بلاغت و مناسبتِ سياقِ كلام شويله إفاده ايدييور كه: بو سياحتِ جزئيهده بر سيرِ عمومى و بر عروجِ كلّى وار كه؛ تا سِدْرة المنتهايه، تا قاب قوسَيْنه قدر مراتبِ كلّيۀِ أسمائيهده گوزينه، قولاغنه تصادف ايدن آياتِ ربّانيهيى و عجائبِ صنعتِ إلٰهيهيى ايشيتمش، گورمشدر، دير. او كوچك جزئى سياحتى هم كلّى، هم محشرِ عجائب بر سياحتڭ آناختارى حكمنده گوسترييور.
أگر ضمير، جنابِ حقّه راجع اولسه، شويله اولويور كه: بر عبدينى بر سياحتده حضورينه دعوت ايدوب، بر وظيفه ايله توظيف ايتمك ايچون، مسجدِ حرامدن مجمعِ أنبيا اولان مسجدِ أقصايه گوندروب، أنبيالرله گوروشديروب، بتون أنبيالرڭ اصولِ دينلرينه وارثِ مطلق اولديغنى گوستردكدن صوڭره، تا سِدْرة المنتهايه، تا قاب قوسَيْنه قدر ملك و ملكوتنده گزديردى.
ايشته چندان او بر عبددر و او سياحت، بر معراجِ جزئيدر. فقط بو عبدڭ، بتون كائناته تعلّق ايدن بر أمانت برابرندهدر. هم شو كائناتڭ رنگنى دگيشديرهجك بر نور برابردر. هم سعادتِ أبديهنڭ قپوسنى آچاجق بر آناختار برابر اولديغى ايچون، جنابِ حق كندينى «بتون أشيايى ايشيتير و گورور» صفتيله توصيف ايدر. تا او أمانت، او نور، او آناختارڭ جهانشمول و محيط و عموم كائناته عام و بتون مخلوقاته شامل حكمتلرينى گوسترسين.
بو سرِّ عظيمڭ «درت أساسى» وار.
برنجيسى: معراجڭ سرِّ لزومى نهدر؟
ايكنجيسى: حقيقتِ معراج نهدر؟
اوچنجيسى: حكمتِ معراج نهدر؟
دردنجيسى: معراجڭ ثمرات و فائدهسى نهدر؟
برنجى أساس
معراجڭ سرِّ لزومى
مثلا دينيلييور كه: «جنابِ حق (اَقْرَبُ اِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرٖيدِ) در. هر شيئه، هر شيدن داها ياقيندر. جسمدن، مكاندن منزّهدر. هر ولى، قلبى ايچنده اونڭله گوروشهبيلير. نهدن طولايى ولايتِ أحمديه (عصم) معراج گبى اوزون بر سياحتڭ نتيجهسندن صوڭره، هر ولينڭ كندى قلبنده موفّق اولديغى مناجاته موفّق اولويور؟»
الجواب: شو سرِّ غامضى «ايكى تمثيل» ايله فهمه تقريب ايدييورز. اون ايكنجى سوزڭ سرِّ إعجازِ قرآن و سرِّ معراج حقّنده اولان شو ايكى تمثيلى ديڭله:
برنجى تمثيل: بر سلطانڭ ايكى چشيد مكالمهسى، صحبتى، گوروشمسى واردر. ايكى طرزده خطابى، إلتفاتى واردر. بريسى: عامى بر رعيتيله جزئى بر ايش ايچون، خصوصى بر حاجته دائر، خاص بر تلفونله صحبت ايتمكدر. ديگرى: سلطنتِ عظما عنوانيله و خلافتِ كبرا ناميله و حاكميتِ عامّه حيثيتيله و أوامرينى أطرافه نشر و تشهير مقصديله، او ايشلرله علاقهدار بر ألچيسيله ويا او أوامر ايله مناسبتدار بيوك بر مأمورى ايله قونوشمقدر، صحبت ايتمكدر. و حشمتنى إظهار ايدن علوى بر فرمانله بر مكالمهدر.
ايشته (وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى) شو تمثيل گبى: شو كائنات خالقنڭ و مالك الملك والملكوتڭ و حاكمِ أزل و أبدڭ ايكى طرزده مكالمهسى، صحبتى، إلتفاتى واردر. بريسى جزئى و خاص، ديگرى كلّى و عام... ايشته معراج، ولايتِ أحمديهنڭ (عصم) بتون ولاياتڭ فوقنده بر كلّيت، بر علويت صورتنده بر تظاهريدر كه؛ بتون كائناتڭ ربّى إسميله، بتون موجوداتڭ خالقى عنوانيله جنابِ حقّڭ صحبتنه و مناجاتنه مشرّفيتدر.
ايكنجى تمثيل: بر آدم ألندهكى بر آيينهيى گونشه قارشى طوتار. او آيينه كندى مقدارنجه بر ايشيق و يدى رنگى حاوى بر ضيايى، بر عكسى، شمسدن آلير. اونڭ نسبتنده گونشله مناسبتدار اولور، صحبت ايدر. و او ايشيقلى آيينهيى قراڭلقلى خانهسنه ويا طام آلتندهكى كوچك، خصوصى باغنه توجيه ايتسه؛ گونشڭ قيمتى نسبتنده دگل، بلكه او آيينهنڭ قابليتى مقدارنجه إستفاده ايدهبيلير. ديگرى ايسه آيينهيى بيراقير، طوغريدن طوغرىيه گونشه قارشى چيقار، حشمتنى گورور، عظمتنى آڭلار. صوڭره پك يوكسك بر طاغه چيقار، گونشڭ پك گنيش شعشعۀِ سلطنتنى گورور و بِالذّات پردهسز اونڭله گوروشور. صوڭره دونر، خانهسندن ويا باغنڭ طامندن گنيش پنجرهلر آچار، گوكدهكى گونشه قارشى يوللر ياپار، حقيقى گونشڭ دائمى ضياسى ايله صحبت ايدر، قونوشور. و بويلهجه منّتدارانه بر صحبت ايدهبيلير و دييهبيلير: «أى ير يوزينى ايشيغيله يالديزلايان و زمينڭ وجهنى و بتون چيچكلرڭ يوزلرينى گولديرن دنيا گوزلى، گوك نازدارى اولان نازنين گونش!. اونلر گبى بنم خانهجگمى، باغچهجگمى ايصينديردڭ و ايشيقلانديردڭ، بتون دنيايى ايشيقلانديرديغڭ و ير يوزينى ايصينديرديغڭ گبى.» حالبوكه أوّلكى آيينه صاحبى بويله دييهمز. او آيينه قيدى آلتنده گونشڭ عكسى ايسه، آثارى محدوددر، او قيده گورهدر.
ايشته شمسِ أزل و أبد سلطانى اولان ذاتِ أحد و صمدڭ تجلّيسى، ماهيتِ إنسانيهيه حدسز مراتبى تضمّن ايدن ايكى صورتله تظاهر ايدر:
برنجيسى: آيينۀِ قلبه اوزانان بر نسبتِ ربّانيه ايله بر تظاهردر كه؛ هركس إستعدادينه و طىِّ مراتبده سير و سلوكنه، أسما و صفاتڭ تجلّياتنه نسبةً جزئى و كلّى او شمسِ أزلينڭ نورينه و صحبتنه و مناجاتنه مظهريتى وار. غالبِ أسما و صفاتڭ ظلالنده گيدن ولايتلرڭ درجاتى بو قسمدن ايلرى گلير.
ايكنجيسى: إنسانڭ جامعيتى و شجرۀِ كائناتڭ أڭ منوّر ميوهسى اولديغندن، بتون كائناتده جلوهلرى تظاهر ايدن أسماءِ حسنىيى، بردن آيينۀِ روحنده گوسترهبيلمسى جهتيله جنابِ حق، تجلّئِ ذاتيله و أسماءِ حسنىنڭ أعظمى مرتبهده، نوعِ إنسانڭ معنًا أڭ أعظم بر فردينه، تجلّئِ أعظم تظاهر ايدر كه؛ بو تظاهر و تجلّى، معراجِ أحمدى (عصم) سرّيدر كه؛ اونڭ ولايتى، رسالتنه مبدأ اولور. ولايت كه؛ ظلدن گچر، ايكنجى تمثيلڭ برنجى آدمنه بڭزر. رسالتده ظلّ يوقدر، طوغريدن طوغرىيه ذاتِ ذو الجلالڭ أحديتنه باقار، ايكنجى تمثيلڭ ايكنجى آدمنه بڭزر. معراج ايسه، ولايتِ أحمديهنڭ (عصم) كرامتِ كبراسى، هم مرتبۀِ علياسى اولديغندن، رسالت مرتبهسنه إنقلاب ايتمش. معراجڭ باطنى ولايتدر، خلقدن حقّه گيتمش. ظاهرِ معراج رسالتدر، حقدن خلقه گلييور. ولايت، قربيت مراتبنده سلوكدر. چوق مراتبڭ طيّنه و بر درجه زمانه محتاجدر. نورِ أعظم اولان رسالت ايسه، أقربيتِ إلٰهيهنڭ إنكشافى سرّينه باقار كه، بر آنِ سيّاله كافيدر. اونڭ ايچون حديثده دينلمش: «بر آنده دونمش گلمش.»
شيمدى مقامِ إستماعده بولونان ملحده ديرز كه: مادام بو كائنات، غايت منتظم بر مملكت، غايت محتشم بر شهر، غايت مزيَّن بر سراى حكمندهدر. ألبته اونڭ بر حاكمى، بر مالكى، بر اوستهسى واردر. مادام بويله حشمتلى بر مالكِ ذو الجلال، بر حاكمِ ذو الكمال، بر صانعِ ذو الجمال واردر. هم مادام عموم او عالمه، او مملكته، او شهره، او سرايه علاقهدارلق گوسترن و حواس و طويغولريله عمومنه مناسبتدار و نظرى كلّى اولان بر إنسان واردر. ألبته او صانعِ محتشم، او كلّى نظرلى و عمومى شعورلى اولان إنسان ايله علوى، أعظمى بر مناسبتى بولونهجقدر و اوڭا قدسى بر خطابى و عالى بر توجّهى اولاجقدر. هم مادام آدم عليه السلامدن شيمدىيه قدر شو مناسبته مظهر اولانلرڭ ايچنده آثارينڭ شهادتيله، يعنى كُرۀِ أرضڭ نصفنى و نوعِ بشرڭ خُمسنى دائرۀِ تصرّفنه آلديغى و كائناتڭ شكلِ معنويسنى دگيشديرديگى، ايشيقلانديرديغى گبى، أڭ أعظمى بر مرتبهده او مناسبتى محمّدِ عربى صلّى اللّٰه عليه وسلّم گوسترمشدر. اويله ايسه، او مناسبتڭ أڭ أعظمى بر مرتبهسندن عبارت اولان معراج، اوڭا أليق و اوڭا أوفقدر.