﴿وَاِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ﴾
إعلم أيّها العزيز! تسبيحات، عبادات، غيرِ محدود أنواعلريله هر شيده واردر. فقط، هر شيئڭ كندى تسبيحات و عبادتنى بتون وجهلرينى دائما بيلوب شعور ايدنمهسى لازم دگلدر. چونكه حصول حضورى إستلزام ايتمز. تسبيح و عبادت ايدنلر، يالڭز ياپدقلرى عملڭ مخصوص بر تسبيح ويا صفتى معلوم بر عبادت اولديغنى بيليرلرسه كافيدر. ذاتًا معبودِ مطلقڭ علمى كافيدر. إنساندن ماعدا مخلوقاتده تكليف اولماديغندن، اونلره نيّت لازم دگلدر. و كذا عمللرينڭ صفتنى بيلمك ده لازم دگلدر.
إعلم أيّها العزيز! إنسانِ مؤمنڭ قيمتى، إحتوا ايتديگى صنعتِ عاليه ايله أسماءِ حسنىدن إنعكاس ايدن جلوهلرڭ نقشلرى نسبتندهدر. إنسانِ كافرڭ قيمتى ايسه، أت، كميكدن عبارت فانى و ساقط مادّهسنڭ قيمتيله ئولچولور. كذالك بو عالم ده، أگر قرآنڭ تعريف ايتديگى گبى معناىِ حرفيله، يعنى جنابِ حقّڭ عظمتنه بر آلَت نظريله باقيليرسه، او نسبتده قيمتدار اولور. أگر فلسفهنڭ ديديگى گبى، معناىِ إسميله يعنى هيچ بر فاعلِ خالق ايله باغلى اولمايوب مستقلِّ بِالذّات نظريله باقيليرسه، قيمتى جامد، متغيّر مادّهسنده منحصر قالير. قرآندن إستفاده ايديلن علمڭ فلسفه علمندن نه درجه يوكسك اولديغى، شو مثال ايله تبارز ايدر:
﴿وَجَعَلَ الشَّمْسَ سِرَاجًا﴾
بو حُكمِ قرآنى أسماءِ حسنىنڭ جلوهلرينه باقمق ايچون بر پنجره آچييور. شويله كه:
أى إنسان! بو شمس، عظمتيله برابر سزه مسخّردر. مسكنلريڭزه نور ويرييور. يمكلريڭزى حرارتيله پيشيرتييور. سزڭ اويله عظيم، رحيم بر مالكڭز وار كه، بو شمس اونڭ بر لامباسى اولوب مسافرخانهسنده ساكن مسافرلرينى ضيالانديرييور.