طرّه واردر كه، آنجق سلطانِ أزل و أبده خاصدر. او گبى سكّهلردن يالڭز حيات اوزرنده پارلايان سكّۀِ إعجازه باقڭز كه؛ حيات ايله بر شيدن پك چوق شيلر حصوله گلير، ايجاد ايديلير. و پك چوق شيلر دخى بر شيءِ واحده أمرِ ربّانيله إنقلاب ايدرلر. مثلا: صو، بر شيءِ واحد ايكن پك چوق عضولره، جهازلره اللّٰهڭ إذنى ايله منشأ اولور، ايجاد ايديليرلر. و معدهيه گيرن پك چوق مختلف يمكلر و ميوهلردن خالق تعالى تك بر جسمى ايجاد ايدر، تك بر جسم حصوله گتيرر.
ايشته قلب، عقل، شعور صاحبى اولان بر آدم، بو جهتى دوشونورسه آڭلار كه، بر شيدن چوق شيلرى ايجاد ايدوب چيقارتمق و چوق شيلرى بر شيئه تحويل ايتمك، آنجق هر شيئى خلق ايدن و هر شيئى ياپان صانعه مخصوص بر سكّهدر.
ايكنجى لمعه:
صاييسز خاتملردن جانلى مخلوقاته وضع ايديلن حيات خاتمنه باقڭز! أوت جانلى بر مخلوق، جامعيتى إعتباريله، كائناته كوچك بر مثالدر، شجرۀِ عالمه گوزل و طاتلى بر ميوهدر، كون و وجوده بر نُوَهدر كه، جنابِ حق او نُوَهده پك چوق عالملرڭ ئورنكلرينى درج ايتمشدر. صانكه او ذىحيات غايت حكيمانه معيّن نظاملر ايله بتون وجودلردن صاغيلمش بر قطره ويا بر نقطهدر. بو إعتبارله بر ذىحياتى خلق ايتمك، بتون كائناتى يدِ تصرّفنه آلان جنابِ حقدن ماعدا هيچ بر شيئه إسناد ايديلهمز.
أوت عقلى بوزولميان بر شخص، تأمّلى نتيجهسنده آڭلار كه: مثلا بال آريسنى پك چوق شيلره فهرسته ياپان و كتابِ كائناتڭ أكثر مسائلنى إنسانڭ ماهيتنده يازان و اينجير نُوَهسنده اينجير آغاجنڭ پروغرامنى درج ايدن و إنسانڭ قلبنى بيڭلرجه عالملره ئورنك و پنجره ياپان و بشرڭ قوّۀ حافظهسنده تاريخِ حياتنى تعلّقاتيله برابر يازان، آنجق و آنجق هر شيئى يارادان خالق اولابيلير. و بويله بر تصرّف، يالڭز و يالڭز ربّ العالمينه مخصوص بر خاتمدر.