و مجبور اولور. زيرا هوا عنصرندن (مثلا) هر بر ذرّه بتون نباتلر، چيچكلر، ثمرهلر اوستنده قونوب بُنْيهلرنده وظيفهسنى ياپمق صلاحيتندهدر. أگر بو ذرّهلر، ياپدقلرى وظيفهلرده مأمور اولوب جنابِ حقّڭ أمر و إرادهسنه تابع اولدقلرى كافرانه إنكار ايديليرسه، او ذرّه هر هانگى بر بُنْيهيه گيرسه، او بُنْيهنڭ بتون جهازاتنى، كيفيتيله تشكّلنى بيلمسى لازمدر. بو بيلگينڭ او ذرّهده بولونماسنى آنجق او كافر إعتقاد ايدهبيلير.
مع هذا بر ثمره، بر شجرهنڭ بر مثالِ مصغّريدر. و او ثمرهدهكى چكردك، او شجرهنڭ دفترِ أعماليدر. او آغاجڭ تاريخِ حياتى او چكردكده يازيليدر. بو إعتبار ايله، بر ثمره شجرهنڭ تمامنه، بلكه او شجرهنڭ نوعنه، بلكه كُرۀِ أرضه ناظردر. اويله ايسه، بر ثمرهنڭ صنعتندهكى عظمتِ معنويهسى، أرضڭ جسامتى نسبتندهدر. او ذرّهيى، صنعتجه حاوى اولديغى او عظمتِ معنويه ايله بنا ايدن، أرضى حمل و بنا ايتمكدن عاجز اولميهجقدر. عجبا او كافر منكِر، قلبنده بويله بر كفرى طاشيمقله، عقل و ذكا إدّعاسنده بولونماسى قدر بر أحمقلق وار ميدر؟
آرقداش! هر بر شى ايچون ايكى صورت و شكل واردر:
برى: مادّيهدر كه، عادتا بر گوملك گبى، هر شيئڭ وجودينه گوره قدرڭ تقديريله بيچيلمش شو گورونن صورتلردر.
ديگرى: معقولهدر كه، بر شيئڭ ياشاديغى بر عمرده مرورِ زمانله دگيشديرديگى مختلف مادّى صورتلرڭ إجتماعندن تصوّر ايديلن بر صورتِ وهميهدر.
بر آتشڭ سرعتله تدويرندن حاصل اولان دائرۀِ وهميه گبى، هر شيئڭ تاريخِ حياتنى بيلديرن و قدره مدار اولان و مقدّراتِ أشيا دينيلن شو ايكنجى صورت،