İçeriğe atla
مثنوئِ نوريه
حبّه · Sayfa 174

إعلم أيّها العزيز! قرآنِ معجز البيانڭ حق و حقيقت اولديغنه أڭ صادق دليللر:

١- توحيدڭ بتون إقتضالرينى و لازملرينى مرتبه‌لريله محافظه ايتمه‌سيدر.

٢- أسماءِ حسنى‌نڭ تناسب و إقتضاسى اوزرينه حقائقِ عاليۀ إلٰهيه‌ده‌كى موازنه‌يى مراعات ايتمه‌سيدر.

٣- ربوبيت و الوهيته عائد شئوناتى كمالِ موازنه ايله جمع ايتمه‌سيدر.

قرآنڭ بو خاصيتى بشرڭ أثرلرنده بولونمديغى گبى، ملكوت جهتنه گچن أوليا و سائر بيوكلرڭ نتائجِ فكرلرنده ده بولونامامشدر. و أشيانڭ باطننده طالمش اولان اشراقيّون و عالمِ غيبه نفوذ ايدن روحانيّون دخى، قرآنڭ بو خاصيتنى بولامامشلردر. زيرا اونلرڭ نظرلرى مقيّد اولديغندن حقيقتِ مطلقه‌يى إحاطه ايده‌مز. بونلر آنجق حقيقتڭ بر طرفنى بولور و إفراط تفريط ايله تصرّفه باشلارلر. بونڭ ايچون تناسبى بوزوب، موازنه‌يى إخلال ايدييورلر.

مثلا: أنواعِ جواهرى حاوى زينتلى و قيمتلى بر دفينه‌يى كشف ايتمك ايچون بر قاچ آدم دڭزڭ ديبنه طالارلر. دڭزڭ ديبنده آراشديرمه ياپاركن بريسنڭ ألنه اوزونجه بر پارچه ألماس گچر. دفينه‌نڭ مشتملاتنى تمامًا بو گبى ألماسلردن عبارت اولديغنى حكم ايدر. صوڭره آرقداشلرندن باشقه چشيد جوهرڭ بحثنى ايشيتديگنده، اونلرڭ بولدقلرى جواهرڭ كندى بولديغى ألماسڭ نقشلرى اولدقلرينى تخيّل ايدر. ديگرى كروى بر ياقوتى بولور. اوته‌كى آرقداشى ده باشقه بر چشيدينى بولويور. و هكذا هر بريسى دفينه‌نڭ أساس مشتملاتى كندى بولديغى چشيددن عبارت اولديغنى و آرقداشلرينڭ بولدقلرى چشيدلر ده دفينه‌نڭ زوائد و تفرّعاتندن اولديغنى إعتقاد ايدر. مسئله بو شكله گيرمكله موازنه غائب و