﴿وَمَا مَدَحْتُ مُحَمَّدًا بِمَقَالَتٖى § وَلٰكِنْ مَدَحْتُ مَقَالَتٖى بِمُحَمَّدٍ﴾
دستوريله ديرم كه:
﴿وَمَا مَدَحْتُ الْقُرْاٰنَ بِكَلِمَاتٖى § وَلٰكِنْ مَدَحْتُ كَلِمَاتٖى بِالْقُرْاٰنِ﴾
يعنى: «قرآنڭ حقائقِ إعجازينى بن گوزللشديرهمدم، گوزل گوسترهمدم؛ بلكه قرآنڭ گوزل حقيقتلرى، بنم تعبيراتلريمى ده گوزللشديردى، علويلشديردى.» مادام بويلهدر؛ حقائقِ قرآنڭ گوزللگى نامنه، سوزلر نامندهكى آيينهلرينڭ گوزللكلرينى و او آيينهدارلغه ترتّب ايدن عناياتِ إلٰهيهيى إظهار ايتمك، مقبول بر تحديثِ نعمتدر.
بشنجى سبب:
چوق زمان أوّل بر أهلِ ولايتدن ايشيتدم كه؛ او ذات، أسكى وليلرڭ غيبى إشارتلرندن إستخراج ايتمش و قناعتى گلمش كه: «شرق طرفندن بر نور ظهور ايدهجك، بدعهلر ظلماتنى طاغيدهجق.» بن، بويله بر نورڭ ظهورينه چوق إنتظار ايتدم و ايدييورم. فقط چيچكلر بهارده گلير. اويله قدسى چيچكلره زمين حاضر ايتمك لازم گلير. و آڭلادق كه، بو خدمتمزله او نورانى ذاتلره زمين إحضار ايدييورز. مادام كنديمزه عائد دگل، ألبته سوزلر نامندهكى نورلره عائد اولان عناياتِ إلٰهيهيى بيان ايتمكده مدارِ فخر و غرور اولاماز؛ بلكه مدارِ حمد و شكر و تحديثِ نعمت اولور.
آلتنجى سبب:
سوزلرڭ تأليفى واسطهسيله قرآنه خدمتمزه بر مكافاتِ عاجله و بر واسطۀِ تشويق اولان عناياتِ ربّانيه، بر موفّقيتدر. موفّقيت ايسه، إظهار ايديلير. موفّقيتدن گچسه؛ اولسه اولسه بر إكرامِ إلٰهى اولور. إكرامِ إلٰهى ايسه، إظهارى بر شكرِ معنويدر. اوندن دخى گچسه، اولسه اولسه هيچ إختياريمز قاريشمادن بر كرامتِ قرآنيه اولور. بز مظهر اولمشز. بو نوع إختيارسز و خبرسز گلن بر