بلالى بر نوع اوروجى بش سنه جبرًا بزه طوتديردى. هم يگرمى درت ساعتده بر تك ساعتى، خوش و علوى، نورانى و فائدهلى بر نوع تعليماتِ ربّانيهيى بزدن ايستدى. بز تنبللك ايدوب، او نمازى و نيازى يرينه گتيرمدك. او تك ساعتى ديگر ساعتلره قاتهرق ضايع ايتدك. جنابِ حق اونڭ كفّارتى اولارق، بش سنه تعليم و تعليمات و قوشديرمقله بزه بر نوع نماز قيلديردى.» ديمشدم.
صوڭره آييلدم، دوشوندم، آڭلادم كه؛ او رؤياىِ خياليهده پك مهمّ بر حقيقت واردر. يگرمى بشنجى سوزده، مدنيتله حُكمِ قرآنى موازنه بحثنده إثبات و بيان ايديلديگى اوزره؛ بشرڭ حياتِ إجتماعيسنده بتون أخلاقسزلغڭ و بتون إختلالاتڭ منشئى ايكى كلمهدر:
بريسى: «بن طوق اولدقدن صوڭره، باشقهسى آجلقدن ئولسه بڭا نه؟»
ايكنجيسى: «سن چاليش، بن ييهيم.»
بو ايكى كلمهيى ده إدامه ايدن، جريانِ ربا و تركِ زكاتدر. بو ايكى مدهش مرضِ إجتماعىيى تداوى ايدهجك تك چاره، زكاتڭ بر دستورِ عمومى صورتنده إجراسيله، وجوبِ زكات و حرمتِ ربادر. هم دگل يالڭز أشخاصده و خصوصى جماعتلرده، بلكه عموم نوعِ بشرڭ سعادتِ حياتى ايچون أڭ مهمّ بر ركن بلكه دوامِ حياتِ إنسانيه ايچون أڭ مهمّ بر ديرك، زكاتدر. چونكه بشرده، خواص و عوام ايكى طبقه وار. خواصدن عوامه مرحمت و إحسان و عوامدن خواصّه قارشى حرمت و إطاعتى تأمين ايدهجك، زكاتدر. يوقسه يوقاريدن عوامڭ باشنه ظلم و تحكّم اينر، عوامدن زنگينلره قارشى كين و عصيان چيقار. ايكى طبقۀِ بشر دائمى بر مجادلۀِ معنويهده، بر كشماكشِ إختلافده بولونور. گله گله تا روسيهده اولديغى گبى، سعى و سرمايه مجادلهسى صورتنده بوغوشمغه باشلار.