منسوب بتون موجوداتله مناسبتدار اولور. ديمك هر بر شى، او إنتساب نقطهسنده حدسز أنوارِ وجوده مظهر اولابيلير. فراقلر، زواللر، او نقطهده يوقدر. بر آنِ سيّاله ياشامق، حدسز أنوارِ وجوده مداردر.
أگر او إنتساب اولمازسه و بيلينمزسه، حدسز فراقلره و زواللره و عدملره مظهر اولور. چونكه او حالده علاقهدار اولابيلهجگى هر بر موجوده قارشى بر فراقى و بر إفتراقى و بر زوالى واردر. ديمك كندى شخصى وجودينه، حدسز عدملر و فراقلر يوكلهنير. بر ميليون سنه وجودده قالسه ده (إنتسابسز)؛ أوّلكى نقطهسندهكى او إنتسابدهكى بر آن ياشامق قدر اولاماز. اونڭ ايچون أهلِ حقيقت ديمشلر كه: «بر آنِ سيّاله وجودِ منوّر، ميليون سنه بر وجودِ أبتره مرجّحدر.» يعنى: «وجودِ واجبه نسبت ايله بر آن وجود، نسبتسز ميليون سنه بر وجوده مرجّحدر.» هم بو سرّ ايچوندر كه، أهلِ تحقيق ديمشلر: «أنوارِ وجود ايسه واجب الوجودى طانيمقلهدر.» يعنى: «او حالده كائنات، أنوارِ وجود ايچنده اولارق ملائكه و روحانيات و ذىشعورلر ايله طولو گورونور. أگر اونسز اولسه عدم ظلماتلرى، فراق و زوال ألملرى هر بر موجودى إحاطه ايدر. دنيا، او آدمڭ نظرنده بوش و خالى بر وحشتگاه صورتنده گورونور.»
أوت ناصلكه بر آغاج ميوهلرينڭ هر بريسى، آغاجڭ باشندهكى بتون ميوهلره قارشى برر نسبتى وار و او نسبتله برر قارداشى، آرقداشى موجود اولديغندن، اونلرڭ عددنجه عارضى وجودلرى واردر. نه وقت او ميوه آغاجڭ باشندن كسيلسه، هر بر ميوهيه قارشى بر فراق و زوال حاصل اولور. هر بر ميوه اونڭ ايچون معدوم حكمندهدر. خارجى بر ظلمتِ عدم اوڭا حاصل اولويور. اويله ده: قدرتِ أحدِ صمده إنتساب نقطهسنده هر شى ايچون بتون أشيا وار. أگر إنتساب اولمازسه، هر شى ايچون أشيا عددنجه خارجى عدملر وار.