ايچون، او مشرب صاحبى، عالمِ إستغراق و سكردن عالمِ صحوه گيرديگى وقت، او مشربى برابر آلمامق گركدر و او مشربڭ مقتضاسيله عمل ايتمهمك لازمدر. هم قلبى و حالى و ذوقى اولان بو مشربى، عقلى و قَولى و علمى صورتنه چويرمهمكدر. چونكه كتاب و سنّتدن گلن دساتيرِ عقليه و قوانينِ علميه و اصولِ كلاميه او مشربى قالديرهمييور؛ قابلِ تطبيق اولامييور. اونڭ ايچون، خلفاىِ راشديندن و أئمّۀِ مجتهديندن و سلفِ صالحينڭ بيوكلرندن، او مشرب صريحًا گورونمييور. ديمك، أڭ عالى بر مشرب دگل. بلكه يوكسك، فقط ناقص. چوق أهمّيتلى، فقط چوق خطرلى. چوق آغير، فقط چوق ذوقليدر. او ذوق ايچون اوڭا گيرنلر، اوندن چيقمق ايستهمييورلر، خودكاملق ايله أڭ يوكسك مرتبه ظن ايدييورلر. بو مشربڭ أساسنى و ماهيتنى، نقطه رسالهسنده و بر قسم سوزلرده و مكتوباتده بر درجه بيان ايتديگمزدن، اونلره إكتفاءً، شوراده او مهمّ مشربڭ أهمّيتلى بر ورطهسنى بيان ايدهجگز. شويله كه:
او مشرب، دائرۀِ أسبابدن گچوب، تركِ ماسوا سرّيله ممكناتدن علاقهسنى كسن أخصِّ خواصّڭ إستغراقِ مطلق حالتنده مظهر اولديغى صالح بر مشربدر. شو مشربى، أسباب ايچنده بوغولانلرڭ و دنيايه عاشق اولانلرڭ و فلسفۀِ مادّيه ايله طبيعته صاپلانانلرڭ نظرينه علمى بر صورتده تلقين ايتمك، طبيعت و مادّهده اونلرى بوغديرمقدر و حقيقتِ إسلاميهدن اوزاقلاشديرمقدر. چونكه دنيايه عاشق و دائرۀِ أسبابه باغلى بر نظر، بو فانى دنيايه بر نوع بقا ويرمك ايستر. او دنيا محبوبنى ألندن قاچيرمق ايستهمييور؛ وحدت الوجود بهانهسيله اوڭا بر باقى وجود توهّم ايدر، او محبوبى اولان دنيا حسابنه و بقا و أبديتى اوڭا تام مال ايتمهسنه بناءً، بر معبوديت درجهسنه چيقارير. (نَعُوذُ بِاللّٰه) اللّٰهى إنكار ايتمك ورطهسنه يول آچار. شو عصرده مادّيونلق فكرى او درجه إستيلا ايتمش كه، مادّياتى هر شيئه مرجع بيلييورلر. بويله بر عصرده خاص أهلِ ايمان، مادّياتى إعدام ايدر درجهسنده