گلهجك موجوداتڭ پروغراملرينى، فهرستهلرينى تضمّن ايتدكلرندن ألبته أوامرِ إلٰهيهنڭ بر كوچك مجموعهسى اولديغنى بيلديرييورلر. مثلا: بر چكردك بتون آغاجڭ تشكيلاتنى تنظيم ايدهجك اولان پروغراملرى و فهرستهلرى و او فهرسته و پروغراملرى تعيين ايدن او أوامرِ تكوينيهنڭ كوچوجك بر مجسّمى حكمنده دينيلهبيلير.
الحاصل:
مادام «إمامِ مبين»، ماضى و مستقبلڭ و عالمِ غيبڭ أطرافنده دال بوداق صالان شجرۀِ خلقتڭ بر پروغرامى، بر فهرستهسى حكمندهدر. شو معنادهكى «إمامِ مبين»، قدرِ إلٰهينڭ بر دفترى، بر مجموعۀِ دساتيريدر. او دساتيرڭ إملاسى ايله و حكمى ايله ذرّات، وجودِ أشيادهكى خدماتنه و حركاتنه سَوق ايديلير.
امّا «كتابِ مبين» ايسه، عالمِ غيبدن زياده، عالمِ شهادته باقار. يعنى، ماضى و مستقبلدن زياده، زمانِ حاضره نظر ايدر و علم و أمردن زياده، قدرت و إرادۀِ إلٰهيهنڭ بر عنوانى، بر دفترى، بر كتابيدر. «إمامِ مبين»، قدر دفترى ايسه؛ «كتابِ مبين»، قدرت دفتريدر. يعنى: هر شيئڭ وجودنده، ماهيتنده و صفات و شئوناتنده كمالِ صنعت و إنتظاملرى گوسترييور كه؛ بر قدرتِ كاملهنڭ دساتيرى ايله و بر إرادۀِ نافذهنڭ قوانينى ايله وجود گيديريلييور. صورتلرى تعيين، تشخيص ايديلوب؛ برر مقدارِ معيّن، برر شكلِ مخصوص ويريلييور. ديمك او قدرت و إرادهنڭ، كلّى و عمومى بر مجموعۀِ قوانينى، بر دفترِ أكبرى واردر كه؛ هر بر شيئڭ خصوصى وجودلرى و مخصوص صورتلرى اوڭا گوره بيچيلير، ديكيلير، گيديريلير. ايشته شو دفترڭ وجودى «إمامِ مبين» گبى قدر و جزءِ إختيارى مسائلنده إثبات ايديلمشدر. أهلِ غفلت و ضلالت و فلسفهنڭ أحمقلغنه باق كه: قدرتِ فاطرهنڭ او لوحِ محفوظنى و حكمت و إرادۀِ ربّانيهنڭ او بصيرانه