آرقهسندهكى نقطۀِ إستنادى اولان اوردو؛ او قوّتى، او جهازاتى طاشييور. ديمك گورديگى ايشلر، شاهانه اولارق بر پادشاهڭ ايشى گبى؛ و گوسترديگى أثرلر، بر اوردو أثرى مِثللو خارقه اولابيلير. ناصلكه قارينجه، او مأموريت جهتيله فرعونڭ سراينى خراب ايدييور. سينك او إنتساب ايله، نمرودى گبرتييور. و او إنتساب ايله، بغداى دانهسى گبى بر چام چكردگى، قوجه چام آغاجنڭ بتون جهازاتنى يتيشديرييور. (حاشيه)
أگر او إنتساب كسيلسه، او مأموريتدن ترخيص ايديلسه، ياپاجغى ايشلرڭ جهازاتنى و قوّتنى، بلنده و بيلگنده طاشيمغه مجبوردر. او وقت، او كوچوجك بيلگندهكى قوّت مقدارنجه و بلندهكى جبخانه عددنجه ايش گورهبيلير. أوّلكى وضعيتده غايت قولايلقله گورديگى ايشلرى بو وضعيتده اوندن ايستهنيلسه، ألبته بيلگنده بر اوردو قوّتنى و بلنده بر پادشاهڭ جهازاتِ حربيه فابريقهسنى يوكلهمك لازم گلير كه؛ گولديرمك ايچون عجيب خرافهلرى و ماصاللرى حكايه ايدن مسخرهلر دخى بو خيالدن اوتانيورلر!..
الحاصل:
واجب الوجوده هر موجودى ويرمك، وجوب درجهسنده بر سهولتى وار. و طبيعته ايجاد جهتنده ويرمك، إمتناع درجهسنده مشكل و خارجِ دائرۀِ عقليهدر.
___
(حاشيه): أوت، أگر إنتساب اولسه؛ او چكردك، قدرِ إلٰهيدن بر أمر آلير، او خارقه ايشلره مظهر اولور. أگر او إنتساب كسيلسه؛ او چكردگڭ خلقتى، قوجه چام آغاجنڭ خلقتندن داها زياده جهازات و إقتدار و صنعتى إقتضا ايدر. چونكه طاغدهكى (قدرت أثرى اولان) مجسّم چام آغاجنڭ بتون أعضالرى و جهازاتيله، او چكردكدهكى قدر أثرى اولان معنوى آغاجده موجود بولونماسى لازم گلير. چونكه او قوجه آغاجڭ فابريقهسى، او چكردكدر. ايچندهكى قدرى آغاج، قدرتله خارجده تظاهر ايدر، جسمانى چام آغاجى اولور.