شيطانلرڭ صوقولماسى و او چوق گنيش مملكتڭ هر طرفنده او جزئى حادثهنڭ بحثى وارمش گبى؛ هانگى شيطان اولسه، هانگى يره صوقولسه، ياريم يامالاق او خبرى ايشيدهجك، گتيرهجك دييه بر معنايى عقل و حكمت قبول ايتمييور. هم نصِّ آيتله، سماواتڭ اوستنده بولونان جنّتڭ ميوهلرينى بعض أهلِ رسالت و أهلِ كرامت، ياقين بر يردن آلير گبى آلييورمش. بعضًا ياقيندن جنّتى تماشا ايدييورمش دييه نهايت اوزاقلق نهايت ياقينلق ايچنده بر مسئلهدر كه، بو عصرڭ عقلنه صيغماز؟ هم جزئى بر شخصڭ جزئى بر أحوالى؛ كلّى و گنيش اولان سماوات مملكتندهكى ملأِ أعلانڭ مدارِ بحثى اولماسى، غايت حكيمانه اولان تدويرِ كائناتڭ حكمتنه موافق گلمييور؟ حالبوكه بو اوچ مسئله ده حقائقِ إسلاميهدن صاييلييور؟
الجواب:
أوّلا: اون بشنجى سوز نامندهكى بر رسالهده، «يدى باصامق» نامنده، يدى قطعى مقدّمه ايله،
﴿وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَٓاءَ الدُّنْيَا بِمَصَابٖيحَ وَجَعَلْنَاهَا رُجُومًا لِلشَّيَاطٖينِ﴾
آيتنڭ إفاده ايتديگى، ييلديزلرله شيطان جاسوسلرينڭ سماواتدن رفع و طردى، اويله بر صورتده إثبات ايديلمش كه، أڭ معنّد مادّيونى دخى إقناع ايدر، صوصديرر و قبول ايتديرر.
ثانيًا: بو اوزاق ظن ايديلن او اوچ حقيقتِ إسلاميهيى، قيصه ذهنلره ياقينلاشديرمق ايچون بر تمثيل ايله إشارت ايدهجگز. مثلا: بر حكومتڭ دائرۀِ عسكريهسى مملكتڭ شرقنده و دائرۀِ عدليهسى غربنده و دائرۀِ معارفى شمالنده و دائرۀِ علميهسى جنوبنده و دائرۀِ ملكيهسى اورتهسنده بولونسه؛ تلسز تلفون، تلغرافله، غايت منتظم بر صورتده هر دائره علاقهدار اولديغى وضعيتلرى گورسه، خبر آلسه؛ عادتا عموم او مملكت، عدليه دائرهسى اولديغى حالده، عسكرى دائرهسيدر و ملكيه دائرهسى اولديغى گبى، علميه دائرهسى اولويور.