عزيز قارداشم!
وحدت الوجوده دائر بر پارچه ايضاحات ايستهيورسڭز. بو مسئلهيه دائر اوتوز برنجى مكتوبڭ بر لمعهسنده، حضرتِ محيى الدينڭ بو مسئلهدهكى فكرينه قارشى غايت قوّتلى و ايضاحلى بر جواب واردر. شيمديلك بو قدر ديرز كه:
بو مسئلۀِ وحدت الوجودى شيمديكى إنسانلره تلقين ايتمك، جدّى ضرر ويرر. ناصلكه تشبيهات و تمثيللر، خواصّڭ ألندن عوامڭ ألنه و علمڭ ألندن جهلڭ ألنه گيرسه، حقيقت تلقّى ايديلير. (حاشيه) اويله ده وحدت الوجود مسئلهسى گبى حقائقِ علويه، أهلِ غفلت و أسباب ايچنه طالان عواملره گيرسه، طبيعت تلقّى ايديلير و اوچ مهمّ ضرر ويرر:
برنجيسى:
وحدت الوجودڭ مشربى، جنابِ حق حسابنه كائناتى عادتا إنكار ايتمك ايكن، عوامه گيردكجه؛ غافل عواملره، خصوصًا مادّيون فكرلريله آلوده اولان فكرلره گيردكجه، كائنات و مادّيات حسابنه الوهيتى إنكار يولنه گيدر.
ايكنجيسى:
وحدت الوجود مشربى، ماسواىِ إلٰهينڭ ربوبيتنى او درجه شدّتله ردّ ايدر كه، ماسوايى إنكار و ايكيلگى رفع ايدييور. دگل نفوسِ أمّارهنڭ، بلكه هر بر شيئڭ مستقل وجودينى گورمهمك ايكن، بو زمانده فكرِ طبيعتڭ إستيلاسيله و غرور و أنانيتڭ نفسِ أمّارهيى شيشيرمسيله و آخرتى و خالقى بر درجه اونوتمق جهتيله بعض نفوسِ أمّاره كوچك برر فرعون، عادتا نفسنى معبود إتّخاذ
___
(حاشيه): ناصلكه ايكى ملائكه، تشبيهڭ سرّى مناسبتيله ثَوْر و حوت تسميه ايديلن، عوامجه قوجه بر اوكوز و قوجه بر باليق تلقّى ايديلمشدر.