جهازاتلرينى كمالِ إنتظام ايله ويرمكله برابر، باشده إنسان اولارق، حيواناتڭ معظّم اوردوسنڭ بتون أرزاقلرينى، دگل مدنى إنسانلرڭ صوڭ زمانلرده كشف ايتدكلرى أت و شكر و سائر طعاملرڭ خلاصهلرى گبى، بلكه يوز درجه او مدنى خلاصهلردن داها مكمّل و بتون طعاملرڭ هر نوعندن تخم و چكردك دينيلن رحمانى خلاصهلره قويوب؛ و او خلاصهلرى دخى، اونلرڭ پيشيرمهلرينه و إنبساطلرينه دائر قدرى تعريفهلر ايچنده صاروب، محافظه ايچون كوچك صندوقچهلره قويوب، توديع ايدر. او صندوقچهلرڭ ايجادى، (كُنْ) أمرنده بولونان «كاف نون» فابريقهسندن او قدر چابوق و قولاى و چوقلقله اولور كه؛ قرآن دير: «خالق أمر ايدر، ميدانه گلير.» مادام سن، إنتسابِ ايمانى تذكرهسيله بويله بر نقطۀِ إستناد بولابيلديگڭدن، حدسز بر قوّته و قدرته طايانهبيليرسڭ.
بن ده آيتدن بو درسمى آلدقجه اويله بر قوّۀِ معنويهيى بولدم كه؛ دگل شيمديكى دشمنلريمه، بلكه دنيايه ميدان اوقويهبيلير بر إقتدارِ ايمانى حسّ ايدهرك، بتون روحمله برابر
﴿حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكٖيلُ﴾
ديدم.
اوچنجى مرتبۀِ نوريۀِ حسبيه:
بن او غربتلر و خستهلقلر و مظلوميتلرڭ تضييقيله دنيادن علاقهمى كسيلمش بولارق، أبدى بر دنياده و باقى بر مملكتده دائمى بر سعادته نامزد اولديغمى ايمان تلقين ايتديگى هنگامده؛ تحسّر آقيتان «اوف! اوف!»دن واز گچوب، بشاشت إظهار ايدن «اوخ! اوخ!» ديدم. فقط بو غايۀِ خيال و هدفِ روح و نتيجۀِ فطرتڭ تحقّقى، آنجق و آنجق بتون مخلوقاتنڭ بتون حركاتلرينى و سكناتلرينى و أحوال و أعماللرينى، قَولاً و فعلاً بيلن و قيد ايدن و بو كوچوجك و عاجزِ مطلق نوعِ إنسانى كندينه دوست و مخاطب ايدن و بتون مخلوقات اوستنده بر مقام ويرن بر قديرِ مطلقڭ حدسز قدرتيله و إنسانه نهايتسز