موسملرڭ حصولى و گيجه و گوندوز وقتلرينڭ وجودى و سماواتدهكى علوى و حشمتلى حركاتڭ ظهورى و سينهماوارى سماوى لوحهلرڭ تبديلى گبى نتيجهلرى إستحصال ايچون أرض گبى بر تك نفر، بر تك ذاتڭ بر تك أمرينى آلمقله، او وظيفهنڭ نشئهسندن گلن بر جاذبه ايله مجذوب مولوى گبى سماعه قالقار، بتون او محتشم نتيجهلرڭ حصولنه و ظهورينه وسيله اولور. گويا او تك نفر، كائنات يوزندهكى محتشم مانورهيه بر قوماندانلق ايدر. أگر حاكميتِ الوهيتى و سلطنتِ ربوبيتى عموم كائناتى إحاطه ايدن و حكم و أمرى عموم موجوداته گچن بر ذاتِ فرده ويريلمزسه؛ او حالده او نتيجهلرى، او سماوى مانورهيى و أرضى موسملرى تحصيل ايتمك ايچون كُرۀِ أرضدن بيڭ دفعه بيوك ميليونلرله ييلديزلر و كرهلر، ميليونلر سنه اوزون بر مسافهيى هر يگرمى درت ساعتده، هر بر سنهده گزمكله او نتيجهلر گوستريلهبيلير. ايشته كُرۀِ أرض گبى بر تك مأمور، مجذوب بر مولوى گبى محورى و مدارى اوستنده ايكى حركتله حاصل اولان او حشمتلى نتيجهلرڭ حصولى ايسه، وحدتده نه درجه حدسز سهولت اولديغنه بر مثال اولماسى گبى، عين نتيجهلرى قزانمق ايچون ميليونلر دفعه او حركتدن داها مشكل و حدسز اوزون يوللر ايله او نتيجهلرى قزانمق نه درجه مشكلاتلى، بلكه محال اولديغنه؛ شرك و كفرڭ يولنده نه درجه محاللر، باطل شيلر بولونديغنه مثالدر.
أسبابه طاپانلرڭ و طبيعتپرستلرڭ جهالتلرينه بو مثال ايله باق. مثلا: «بر ذات خارقه بر فابريقهنڭ ويا عجيب بر ساعتڭ ويا محتشم بر سرايڭ ويا مكمّل بر كتابڭ غايت منتظم بر صورتده أجزالرينى، چرخلرينى فوق العاده صنعتيله حاضر ايتدكدن صوڭره، كنديسى قولايجه او أجزالرى تركيب ايدوب ايشلتميهرك، بلكه چوق اوزون مصرفلرله او أجزالرى كندى كندينه ايشلهمك و او اوسته يرينه فابريقهيى، سرايى، ساعتى ياپمق، كتابى يازمق ايچون هر بر جزئى، هر بر چرخى،