يوزنده نباتى و حيوانى درت يوز بيڭ طائفهنڭ تولّدات و وفياتجه و إعاشه و ياشايشجه رحيمانه موازنهلرى؛ ضيا گونشى گوسترديگى گبى، بر تك ذاتِ عدل و رحيمى گوسترييور. و بِالخاصّه او حدسز ملّتلرڭ حدسز أفرادندن بر تك فردڭ أعضاسى، جهازاتى، طويغولرى او درجه حسّاس بر ميزانله بربريله مناسبتدار و موازنتدهدر كه؛ او تناسب، او موازنه، بداهت درجهسنده بر صانعِ عدل و حكيمى گوسترييور. و بِالخاصّه هر فردِ حيوانينڭ بدنندهكى حجيراتڭ و قان مجرالرينڭ و قاندهكى كريواتڭ و او كريواتدهكى ذرّهلرڭ او درجه اينجه و حسّاس و خارقه موازنهلرى وار، بِالبداهه إثبات ايدر كه: هر شيئڭ ديزگينى ألنده و هر شيئڭ آناختارى ياننده و بر شى بر شيئه مانع اولمايور.. عموم أشيايى بر تك شى گبى قولايجه إداره ايدن بر تك خالقِ عدل و حكيمڭ ميزانيله، قانونيله، نظاميله تربيه و إداره اولويور. حشرڭ محكمۀِ كبراسنده ميزانِ عظيمِ عدالتنده جنّ و إنسڭ موازنۀِ أعماللرينى إستبعاد ايدوب اينانميان، بو دنياده گوزيله گورديگى بو موازنۀِ أكبره دقّت ايتسه، ألبته إستبعادى قالماز.
أى إسرافلى، إقتصادسز.. أى ظلملى، عدالتسز.. أى كيرلى، نظافتسز بدبخت إنسان! بتون كائناتڭ و بتون موجوداتڭ دستورِ حركتى اولان إقتصاد و نظافت و عدالتى ياپمديغڭدن، عموم موجوداته مخالفتڭله، معنًا اونلرڭ نفرتلرينه و حدّتلرينه مظهر اولويورسڭ. نهيه طايانييورسڭ كه؛ عموم موجوداتى ظلمڭله، ميزانسزلغڭله، إسرافڭله، نظافتسزلگڭله قيزديرييورسڭ؟
أوت إسمِ حكيمڭ جلوۀِ أعظمندن اولان حكمتِ عامّۀِ كائنات، إقتصاد و إسرافسزلق اوزرنده حركت ايدييور؛ إقتصادى أمر ايدييور. و إسمِ عدلڭ جلوۀِ أعظمندن گلن كائناتدهكى عدالتِ تامّه، عموم أشيانڭ موازنهلرينى إداره ايدييور