رسالۀِ نور كلّياتندن
خطبۀِ شاميه
مؤلّفى
بديع الزمان
سعيد النورسى
بو خطبۀِ شاميه أثرى، استاد بديع الزمان سعيد النورسى حضرتلرينڭ اوتوز بش ياشنده ايكن شامده، شام علماسنڭ إصرارى اوزرينه جامعِ أمويده ايراد ايتديگى بر خطبهدر. چوق بيوك بر أهمّيتى حائز اولماسى حسبيله او زمان شامده بر هفته ايچنده ايكى دفعه طبع ايديلمشدر. بِالآخره مؤلّف بديع الزمان سعيد النورسى طرفندن ترجمهسى نشر ايديلمشدر.
عربى خطبۀِ شاميهنڭ مقدّمهسيدر
﴿بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ ۞ وَاِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ﴾
﴿اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا﴾
عزيز صدّيق قارداشلرم!
قرق سنه أوّل شامدهكى جامعِ أمويده شام علماسنڭ إصراريله ايچنده يوز أهلِ علم بولونان اون بيڭ آدمه ياقين بر عظيم جماعته ويريلن بو عربى درس رسالهسندهكى حقيقتلرى بر حسِّ قبل الوقوع ايله أسكى سعيد حسّ ايتمش، كمالِ قطعيتله مژدهلر ويرمش و پك ياقين بر زمانده او حقيقتلر گورونهجك ظن ايتمش. حالبوكه ايكى حربِ عمومى و يگرمى بش سنه بر إستبدادِ مطلق، او حسِّ قبل الوقوعڭ قرق أللى سنه تأخيرينه سبب اولمش و شيمدى او زماندهكى ويرديگى خبرلرڭ عينًا تظxاهرلرى عالمِ إسلاميتده باشلامش. ديمك بو پك أهمّيتلى درس، زمانى گچمش أسكى بر خطبه دگل، بلكه طوغريدن طوغرىيه ١٣٢٧ يه بدل، ١٣٧١ ده و جامعِ أموى يرينه عالمِ إسلام جامعنده اوچ يوز يتمش ميليون بر جماعته حقيقتلى و تازه بر درسِ إجتماعى و إسلاميدر، دييه ترجمهسنى نشر ايتمك زمانيدر تخمين ايدرم.
سعيد النورسى
❊ ❊ ❊
غايت مهمّ بر سؤاله ويريلن چوق أهمّيتلى بر جوابى بوراده يازمغه مناسبت گلدى. چونكه قرق سنه أوّل أسكى سعيد، او درسنده بر حسِّ قبل الوقوع ايله رسالۀِ نورڭ خارقه درسلرينى و تأثيراتنى گورمش گبى بحث ايدييور. اونڭ ايچون او سؤال و جوابى يازاجغز. شويله كه:
چوقلر طرفندن هم بڭا، هم بعض نور قارداشلريمه سؤال ايتمشلر و ايدييورلر كه:
«نهدن بو قدر معارضلره قارشى و معنّد فيلسوفلره و أهلِ ضلالته مقابل رسالۀِ نور مغلوب اولمايور؟ ميليونلر قيمتدار حقيقى كتبِ ايمانيه و إسلاميهنڭ إنتشارلرينه بر درجه سد چكدكلرى حالده؛ سفاهت و حياتِ دنيويهنڭ لذّتلريله چوق بيچاره گنجلرى و إنسانلرى حقائقِ ايمانيهدن محروم بيراقدقلرى حالده؛ أڭ شدّتلى هجوم و أڭ غدّارانه معامله و أڭ زياده يالانلرله و عليهنده ياپيلان پروپاغندهلرله رسالۀِ نورى قيرمق، إنسانلرى اوندن اوركوتمك و واز گچيرمگه چاليشدقلرى حالده، هيچ بر أثرده گورولمديگى بر طرزده رسالۀِ نورڭ إنتشارى، حتّى چوغى أل يازماسى ايله آلتى يوز بيڭ نسخه رسالهلرندن كمالِ إشتياق ايله پرده آلتنده إنتشار ايتمهسى و داخل و خارجده كمالِ إشتياق ايله كندينى اوقوتديرماسى حكمتى نهدر؟ سببى نهدر؟» دييه بو مئالده چوق سؤاللره قارشى الجواب ديرز كه:
قرآنِ حكيمڭ سرِّ إعجازيله حقيقى بر تفسيرى اولان رسالۀِ نور؛ بو دنياده بر معنوى جهنّمى، ضلالتده گوسترديگى گبى؛ ايمانده دخى بو دنياده معنوى بر جنّت بولونديغنى إثبات ايدييور. و گناهلرڭ و فنالقلرڭ و حرام لذّتلرڭ ايچنده، معنوى أليم ألملرى گوستروب حسنات و گوزل خصلتلرده و حقائقِ شريعتڭ عملنده جنّت لذائذى گبى معنوى لذّتلر بولونديغنى إثبات ايدييور. سفاهت أهلنى و ضلالته دوشنلرينى (او جهتله) عقلى باشنده اولانلرينى قورتارييور. چونكه بو زمانده ايكى دهشتلى حال وار:
برنجيسى: عاقبتى گورمهين، بر درهم حاضر لذّتى، ايلريده بر بطمان لذّتلره ترجيح ايدن حسّياتِ إنسانيه، عقل و فكره غلبه ايتديگندن أهلِ سفاهتى سفاهتندن قورتارمانڭ يگانه چارهسى؛ عين لذّتنده ألمنى گوستروب حسّنى مغلوب ايتمكدر. و (يَسْتَحِبُّونَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا) آيتنڭ إشارتيله؛ بو زمانده آخرتڭ ألماس گبى نعمتلرينى، لذّتلرينى بيلديگى حالده، دنيوى قيريلهجق شيشه پارچهلرينى اوڭا ترجيح ايتمك، أهلِ ايمان ايكن أهلِ ضلالته او حبِّ دنيا و او سرّ ايچون تابع اولمق تهلكهسندن قورتارمانڭ چارۀِ يگانهسى، دنياده دخى جهنّم عذابنى و ألملرينى گوسترمكله اولور كه؛ رسالۀِ نور او مسلكدن گيدييور.
يوقسه بو زماندهكى كفرِ مطلقڭ و فندن گلن ضلالتڭ و سفاهتدن گلن ترياكيلگڭ عنادى قارشيسنده جنابِ حقّى طانيتديردقدن صوڭره و جهنّمڭ وجودينى إثبات ايله و اونڭ عذابى ايله إنسانلرى فنالقدن، سيّئاتدن واز گچيرمك؛ اوندن، بلكه يگرميدن بريسى درس آلابيلير. درس آلدقدن صوڭره ده، «جنابِ حق غفور الرحيمدر، هم جهنّم پك اوزاقدر.» دير، سفاهتنه دوام ايدهبيلير. قلبى، روحى حسّياتنه مغلوب اولور.
ايشته رسالۀِ نوردهكى أكثر موازنهلر كفر و ضلالتڭ دنيادهكى أليم و اوركوديجى نتيجهلرينى گوسترمكله، أڭ معنّد و نفسپرست إنسانلرى دخى او منحوس، غيرِ مشروع لذّتلردن و سفاهتلردن بر نفرت ويروب، عقلى باشنده اولانلرى توبهيه سَوق ايدر.
او موازنهلردن آلتنجى، يدنجى، سكزنجى سوزلردهكى كوچك موازنهلر و اوتوز ايكنجى سوزڭ اوچنجى موقفندهكى اوزون موازنه؛ أڭ سفيه و ضلالتده گيدن آدمى ده اوركودييور، درسنى قبول ايتديرييور.
مثلا: آيتِ نوردهكى سياحتِ خياليه ايله حقيقت اولارق گورديگى وضعيتلرى غايت قيصهجه إشارت ايدهجگز. تفصيلاتنى ايستهين سكّۀِ غيبيهنڭ آخرندهكى ٦٥٢ دن ٩٥٢ نجى صحيفهيه قدر باقسين. أزجمله:
او سياحتِ خياليهده، رزقه محتاج حيوانات عالمنى گورديگم وقت، مادّى فلسفه ايله باقدم. حدسز إحتياجات و شدّتلى آجلقلريله برابر ضعف و عجزلرى، او ذىحيات عالمنى بڭا چوق آجيقلى و أليم گوستردى. أهلِ ضلالت و غفلتڭ گوزيله باقديغمدن فرياد أيلدم. بردن حكمتِ قرآنيه و ايمانڭ دوربينى ايله گوردم:
رحمٰن إسمى رزّاق برجنده، پارلاق بر گونش گبى طلوع ايتدى. او آج، بيچاره ذىحيات عالمنى رحمت ايشيغيله يالديزلادى.
صوڭره حيوانات عالمى ايچنده، ياورولرڭ ضعف و عجز و إحتياج ايچنده چيرپندقلرى حزين و أليم و هركسى رقّت و آجيمغه گتيرهجك بر قراڭلق ايچنده ديگر بر عالمى گوردم. أهلِ ضلالتڭ نظريله باقديغمه أيواه ديدم. بردن ايمان بڭا بر گوزلك ويردى، گوردم كه: رحيم إسمى شفقت برجنده طلوع ايتدى. او قدر گوزل و شيرين بر صورتده او آجى عالمى سَوينجلى عالمه چويروب ايشيقلانديردى كه؛ شكوا و آجيمق و حزندن گلن گوز ياشلريمى، سَوينج و شكرڭ لذّتلرندن گلن طاملهلره چويردى.
صوڭره سينهما پردهسى گبى إنسان عالمى بڭا گوروندى. أهلِ ضلالتڭ دوربينى ايله باقدم. او عالمى او قدر قراڭلقلى، دهشتلى گوردم كه؛ أڭ درين قلبمدن فرياد ايتدم. «أيواه!» ديدم. چونكه إنسانلرده أبده اوزانوب گيدن آرزولرى، أمللرى و كائناتى إحاطه ايدن تصوّرات و أفكارلرى و أبدى بقا و سعادتِ أبديهيى و جنّتى غايت جدّى ايستهين همّتلرى و فطرى إستعدادلرى و فطرى حدّ قونولميان، سربست بيراقيلان قوّهلرى و حدسز مقصدلره متوجّه إحتياجلرى و ضعف و عجزلريله برابر هجوملرينه معروض قالدقلرى حدسز مصيبت و أعدالرى ايله برابر غايت قيصه بر عمر، هر گون و هر ساعت ئولوم أنديشهسى آلتنده، غايت دغدغهلى بر حيات، ياشامق ايچون غايت پريشان بر معيشت ايچنده قلبه، وجدانه أڭ أليم و أڭ مدهش حالت اولان متمادى زوال و فراق بلاسنى چكمك ايچنده (أهلِ غفلت ايچون ظلماتِ أبديه قپوسى صورتنده گورولن) قبره و مزارستانه باقييورلر. برر برر و طائفه طائفه او ظلمات قويوسنه آتيليورلر.
ايشته بو إنسان عالمنى بو ظلمات ايچنده گورديگم آنده، قلب و روح و عقلمله، بتون لطائفِ إنسانيهم، بلكه بتون ذرّاتِ وجودم فرياد ايله آغلامغه حاضر ايكن، بردن قرآندن گلن نور و قوّتِ ايمان او ضلالت گوزلگنى قيردى، قفامه بر گوز ويردى. گوردم كه:
جنابِ حقّڭ عادل إسمى حكيم برجنده، رحمٰن إسمى كريم برجنده، رحيم إسمى غفور برجنده (يعنى معناسنده)، باعث إسمى وارث برجنده، محيى إسمى محسن برجنده، ربّ إسمى مالك برجنده برر گونش گبى طلوع ايتديلر. او قراڭلقلى إنسان عالمى ايچنده چوق عالملر بولونان عمومنى ايشيقلانديرديلر، شنلنديرديلر. جهنّمى حالتلرى طاغيتوب، نورانى آخرت عالمندن پنجرهلر آچوب او پريشان إنسان دنياسنه نورلر سرپديلر. ذرّاتِ كائنات عددنجه، «الحمد لله، الشُّكْرُ لله» ديدم. و عين اليقين گوردم كه؛ ايمانده معنوى بر جنّت و ضلالتده معنوى بر جهنّم بو دنياده ده واردر، يقينًا بيلدم.
صوڭره كُرۀِ أرضڭ عالمى گوروندى. او سياحتِ خياليهمده دينه إطاعت ايتمهين فلسفهنڭ قراڭلقلى قوانينِ علميهلرى، خيالمه دهشتلى بر عالم گوستردى. يتمش دفعه طوپ گلّهسندن داها سرعتلى حركتيله، يگرمى بش بيڭ سنه مسافهيى بر سنهده گزوب دور ايدن و هر وقت طاغيلمغه و پارچهلانمغه مستعد و ايچى زلزلهلى، چوق إختيار و چوق ياشلى كُرۀِ أرض ايچنده و او دهشتلى گمى اوستنده كائناتڭ حدسز بوشلغنده سياحت ايدن بيچاره نوعِ إنسان وضعيتى بڭا وحشتلى بر قراڭلق ايچنده گوروندى. باشم دوندى، گوزم قراردى. فلسفهنڭ گوزلگنى يره ووردم، قيردم. بردن حكمتِ قرآنيه ايله ايشيقلانمش بر گوز ايله باقدم، گوردم كه:
خالقِ أرض و سماواتڭ قدير، عليم، ربّ، الله و ربّ السمواتِ و الأرض و مسخّر الشمسى و القمر إسملرى رحمت، عظمت، ربوبيت برجلرنده گونش گبى طلوع ايتديلر. او قراڭلقلى، وحشتلى، دهشتلى عالمى اويله ايشيقلانديرديلر كه؛ او حالتده، بنم ايمانلى گوزيمه كُرۀِ أرض غايت منتظم، مسخّر، مكمّل، خوش، أمنيتلى، هركسڭ أرزاقى ايچنده بر سياحت گميسى و تنزّه و كيف و تجارت ايچون مهيّا ايديلمش و ذىروحلرى گونشڭ أطرافنده، مملكتِ ربّانيهده گزديرمك و ياز و بهار و گوزڭ محصولاتنى رزق ايستهينلره گتيرمك ايچون بر گمى، بر طيّاره، بر شمندوفر حكمنده گوردم. كُرۀِ أرضڭ ذرّاتى عددنجه «الحمد لله على نعمة الايمان» ديدم.
ايشته بوڭا قياسًا رسالۀِ نورده پك چوق موازنهلرله أهلِ سفاهت و ضلالت، دنياده دخى بر معنوى جهنّم ايچنده عذاب چكدكلرينى و أهلِ ايمان و صلاحت، دنياده دخى بر معنوى جنّت ايچنده، إسلاميت و إنسانيت معدهسيله و ايمانڭ تجلّياتيله و جلوهلريله، معنوى جنّت لذّتلرى طادابيليرلر. بلكه درجۀِ ايمانلرينه گوره إستفاده ايدهبيليرلر.
فقط بو فورطنهلى زمانڭ حسّى إبطال ايدن و بشرڭ نظرينى آفاقه طاغيدان و بوغان جريانلر، إبطالِ حسّ نوعندن بر سرسملك ويرمش كه؛ أهلِ ضلالت معنوى عذابنى موقّةً تام حسّ ايدهمييور. أهلِ هدايته دخى غفلت باصييور، حقيقى لذّتنى تقدير ايدهمييور.
بو عصرده ايكنجى دهشتلى حال: أسكى زمانده كفرِ مطلق و فندن گلن ضلالتلر و كفرِ عناديدن گلن تمرّد، بو زمانه نسبةً پك آزدى. اونڭ ايچون أسكى إسلام محقّقلرينڭ درسلرى، حجّتلرى او زمانده تام كافى اولوردى. كفرِ مشكوكى چابوق إزاله ايدرلردى. اللّٰهه ايمان عمومى اولديغندن، اللّٰهى طانيتديرمقله و جهنّم عذابنى إخطار ايتمكله چوقلرى سفاهتلردن، ضلالتلردن واز گچهبيليرلردى. شيمدى ايسه؛ أسكى زمانده بر مملكتده بر كافرِ مطلق يرينه، شيمدى بر قصبهده يوز دانه بولونهبيلير. أسكيده، فن و علم ايله ضلالته گيروب عناد و تمرّد ايله حقائقِ ايمانه قارشى چيقانه نسبةً شيمدى يوز درجه زياده اولمش. بو متمرّد عنادجيلر، فرعونلق درجهسنده بر غرور ايله و دهشتلى ضلالتلريله حقائقِ ايمانيهيه قارشى معارضه ايتدكلرندن، ألبته بونلره قارشى آتوم بومباسى گبى (بو دنياده اونلرڭ تمللرينى پارچه پارچه ايدهجك) بر حقيقتِ قدسيه لازمدر كه؛ اونلرڭ تجاوزاتنى طورديرسون و بر قسمنى ايمانه گتيرسين.
ايشته جنابِ حقّه حدسز شكرلر اولسون كه؛ بو زمانڭ تام يارهسنه بر ترياق اولارق قرآنِ معجز البيانڭ بر معجزۀِ معنويهسى و لمعاتى بولونان رسالۀِ نور پك چوق موازنهلرله، أڭ دهشتلى معنّد متمرّدلرى، قرآنڭ ألماس قلنجى ايله قيرييور. و كائنات ذرّهلرى عددنجه وحدانيتِ إلٰهيهيه و ايمانڭ حقيقتلرينه حجّتلرى، دليللرى گوسترييور كه؛ يگرمى بش سنهدن بَرى أڭ شدّتلى هجوملره قارشى مغلوب اولمايوب غلبه ايتمش.
أوت رسالۀِ نورده ايمان و كفر موازنهلرى و هدايت و ضلالت مقايسهلرى، بو مذكور حقيقتى بِالمشاهده إثبات ايدييور. مثلا: يگرمى ايكنجى سوزڭ ايكى مقامنڭ برهانلرى و لمعهلرينه و اوتوز ايكنجى سوزڭ برنجى موقفنه و اوتوز اوچنجى مكتوبڭ پنجرهلرينه و عصاىِ موسىنڭ اون بر حجّتنه، سائر موازنهلر قياس ايديلسه و دقّت ايديلسه، آڭلاشيلير كه؛ بو زمانده كفرِ مطلقى و متمرّد ضلالتڭ عنادينى قيرهجق، پارچهلايهجق رسالۀِ نورده تجلّى ايدن حقيقتِ قرآنيهدر.
إن شاء الله ناصل طلسملر مجموعهسنده، دينڭ مهمّ طلسملرينى و خلقتِ عالمڭ معمّالرينى كشف ايدن پارچهلر، او مجموعهده طوپلانمش. عينًا اويله ده، أهلِ ضلالتڭ دنياده دخى جهنّملرينى و أهلِ هدايتڭ دنياده لذائذِ جنّتلرينى گوسترن و ايمان جنّتڭ بر معنوى چكردگى و كفر ايسه جهنّم زقّومنڭ بر تخمى اولديغنى گوسترن نورڭ او گبى پارچهلرى، قيصهجق بر طرزده بر مجموعهجق اولارق يازيلهجق و إن شاء الله نشر ايديلهجك.
❊ ❊ ❊