﴿بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ﴾
عزيز، صدّيق، ثباتكار، مخلص قارداشلرم!
هم مادّى هم معنوى، هم نفسم هم بنمله تماس ايدنلر غايت أهمّيتلى بندن سؤال ايدييورلر كه: «نهدن هركسه مخالف اولارق -هيچ كيمسهنڭ ياپماديغى گبى- سڭا يارديم ايدهجك چوق أهمّيتلى قوّتلره باقمييورسڭ؟ إستغنا گوسترييورسڭ؟ و هركس مشتاق و طالب اولديغى و رسالۀِ نورڭ إنتشارينه، فتوحاتنه چوق خدمت ايدهجگنه او رسالۀِ نور شاكردلرينڭ خاصلرى متّفق اولدقلرى و سندن قبول ايتدكلرى بيوك مقاملرى قبول ايتمييورسڭ؟ شدّتله چكينيورسڭ؟»
الجواب: بو زمانده أهلِ ايمان اويله بر حقيقته محتاجدرلر كه؛ كائناتده هيچ بر شيئه آلَت و تابع و باصامق اولاماز و هيچ بر غرض و مقصد اونى كيرلتهمز و هيچ بر شبهه و فلسفه اونى مغلوب ايدهمز بر طرزده ايمان حقيقتلرينى درس ويرسين. عموم أهلِ ايمانڭ بيڭ سنهدن بَرى تراكم ايتمش ضلالتلرڭ هجومنه قارشى ايمانلرى محافظه ايديلسين.
ايشته بو نقطه ايچوندر كه، داخلى و خارجى يارديمجيلره و أهمّيتلى قوّتلرينه، رسالۀِ نور أهمّيت ويرمييور، اونلرى آرايوب تابع اولمايور.. تا عوامِ أهلِ ايمانڭ نظرنده، حياتِ دنيويهنڭ بعض غايهلرينه باصامق اولماسين و طوغريدن طوغرىيه حياتِ باقيهدن باشقه هيچ بر شيئه آلَت اولماديغندن، فوق العاده قوّتى و حقيقتى، هجوم ايدن شبههلرى و تردّدلرى إزاله أيلهسين.
«امّا معنوى و مقبول و ضررسز و بتون أهلِ ايمان و حقيقتڭ ايستدكلرى نورانى مقاملر و اُخروى رتبهلردن، خالص قارداشلريمزدن حسنِ ظنله ويريلن و إخلاصڭزه ضرر گلمديگى حالده، أگر قبول ايتسهڭ ردّ ايديلميهجك درجهده سندلر، حجّتلر بولونديغى حالده؛ سن دگل تواضع و محويتله، بلكه شدّت و حدّتله و او مقامى سڭا ويرن قارداشلريڭڭ خاطرينى قيرمقله او رتبهلردن و مقاملردن قاچييورسڭ؟»
الجواب: ناصلكه أهلِ حميت بر إنسان، دوستلرڭ حياتنى قورتارمق ايچون كندينى فدا ايدر؛ اويله ده أهلِ ايمانڭ حياتِ أبديهلرينى تهلكهلى دشمنلردن محافظه ايتمك ايچون، لزوم اولسه (هم لزوم وار) كندم دگل يالڭز لايق اولماديغم او مقاملرى، بلكه حقيقى حياتِ أبديهنڭ مقاملرينى دخى فدا ايتمگه، رسالۀِ نوردن آلديغم درسِ شفقت جهتيله ترك ايدرم.
أوت هر وقت، خصوصًا بو زمانده و بِالخاصّه ضلالتدن گلن غفلتِ عموميهده، سياست و فلسفهنڭ غلبهسنده و أنانيت و خودفروشلغڭ هيجانلى عصرنده، بيوك مقاملر هر شيئى كندينه تابع و باصامق ياپار. حتّى دنيوى مقاملر ايچون دخى مقدّساتنى آلَت ايدر. معنوى مقاملر اولسه، داها زياده آلَت ايدر. عمومڭ نظرنده كندينى محافظه ايتمك و او مقاملره كندينى ياقيشديرمق ايچون بعض قدسى خدمتلرينى و حقيقتلرى باصامق و وسيله ياپييور دييه إتهام آلتنده قالوب، نشر ايتديگى حقيقتلر دخى تردّدلر ايله رواجى زدهلنير. شخصه، مقامه فائدهسى بر ايسه، رواجسزلقله عمومه ضررى بيڭدر.
الحاصل: حقيقتِ إخلاص، بنم ايچون شان و شرفه و مادّى و معنوى رتبهلره وسيله اولابيلن شيلردن بنى منع ايدييور. خدمتِ نوريهيه گرچه بيوك ضرر اولور؛ فقط كميت كيفيته نسبةً أهمّيتسز اولديغندن، خالص بر خادم اولارق، حقيقتِ إخلاص ايله، هر شيئڭ فوقنده حقائقِ ايمانيهيى اون آدمه درس ويرمك، بيوك بر قطبيتله بيڭلر آدمى إرشاد ايتمكدن داها أهمّيتلى گورويورم. چونكه او اون آدم، تام او حقيقتى هر شيئڭ فوقنده گوردكلرندن ثبات ايدوب، او چكردكلر حكمنده اولان قلبلرى، برر آغاج اولابيليرلر. فقط او بيڭلر آدم، دنيادن و فلسفهدن گلن شبههلر و وسوسهلر ايله، او قطبڭ درسلرينى خصوصى مقامندن و خصوصى حسّياتندن گلييور نظريله باقوب، مغلوب اولارق طاغيلابيليرلر. بو معنا ايچون خدمتكارلغى، مقاماتلره ترجيح ايدييورم.
حتّى بو دفعه بڭا بش وجهله قانونسز، بايرامده، دشمنلريمڭ پلانيله بڭا إهانت ايدن او معلوم آدمه شيمديلك بر بلا گلمهسين دييه تلاش ايتدم. چونكه مسئله شعشعهلانديغى ايچون، طوغريدن طوغرىيه عوامِ ناس بڭا مقام ويروب خارقه بر كرامت صايهبيليرلر دييه، ديدم: «يا ربّى، بونى إصلاح ايت ويا جزاسنى وير. فقط بويله كرامتوارى بر صورتده اولماسين.»
أم. ٧٤
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بو ياز موسمى، غفلت زمانى و دردِ معيشت مشغلهسى هنگامى و شهورِ ثلاثهنڭ چوق ثوابلى عبادت وقتى و زمين يوزندهكى فورطنهلرڭ سلاحله دگل، ديپلوماتلقله چارپيشمالرى زمانى اولديغى جهتله؛ غايت قوّتلى بر متانت و وظيفۀِ نوريۀِ قدسيهده بر ثبات اولمازسه، رسالۀِ نورڭ خدمتى ضررينه بر عطالت، بر فتور و توقّف باشلار.
عزيز قارداشلرم، سز قطعى بيليڭز كه: رسالۀِ نور و شاكردلرينڭ مشغول اولدقلرى وظيفه، روىِ زميندهكى بتون معظّم مسائلدن داها بيوكدر. اونڭ ايچون دنيوى مراقآور مسئلهلره باقوب، وظيفۀِ باقيهڭزده فتور گتيرمهيڭز. ميوهنڭ دردنجى مسئلهسنى چوق دفعه اوقويڭز، قوّۀ معنويهڭز قيريلماسين.
أوت أهلِ دنيانڭ بتون معظّم مسئلهلرى، فانى حياتده ظالمانه اولان دستورِ جدال دائرهسنده غدّارانه، مرحمتسز و مقدّساتِ دينيهيى دنيايه فدا ايتمك جهتيله؛ قدرِ إلٰهى اونلرڭ او جنايتلرى ايچنده، اونلره بر معنوى جهنّم ويرييور. رسالۀِ نور و شاكردلرينڭ چاليشدقلرى و وظيفهدار اولدقلرى فانى حياته بدل، باقى حياته پرده اولان ئولومى و حياتِ دنيويهنڭ پرستشكارلرينه غايت دهشتلى أجل جلاّدينڭ، حياتِ أبديهيه برر پرده و أهلِ ايمانڭ سعادتِ أبديهلرينه برر وسيله اولديغنى، ايكى كرّه ايكى درت ايدر درجهسنده قطعى إثبات ايتمكدهدر. شيمدىيه قدر او حقيقتى گوسترمشز.
الحاصل: أهلِ ضلالت، موقّت حياته قارشى مجادله ايدييورلر. بزلر، ئولومه قارشى نورِ قرآن ايله جدالدهيز. اونلرڭ أڭ بيوك مسئلهسى (موقّت اولديغى ايچون)، بزم مسئلهمزڭ أڭ كوچگنه (بقايه باقديغى ايچون) مقابل گلمييور. مادام اونلر ديوانهلكلريله بزم معظّم مسئلهلريمزه تنزّل ايدوب قاريشمييورلر؛ بز، نهدن قدسى وظيفهمزڭ ضررينه اونلرڭ كوچك مسئلهلرينى مراقله تعقيب ايدييورز.
بو آيت (لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ اِذَا اهْتَدَيْتُمْ) و اصولِ إسلاميتڭ أهمّيتلى بر دستورى اولان (اَلرَّاضٖى بِالضَّرَرِ لَا يُنْظَرُ لَهُ) يعنى: «باشقهسنڭ ضلالتى سزڭ هدايتڭزه ضرر ايتمز. سزلر لزومسز اونلرڭ ضلالتلريله مشغول اولمازسهڭز.» دستورڭ معناسى: «ضرره كندى راضى اولانڭ لهنده باقيلماز. اوڭا شفقت ايدوب آجينماز.»
مادام بو آيت، بو دستور بزى، ضرره بيلهرك راضى اولانلره آجيمقدن منع ايدييور؛ بز ده بتون قوّتمز و مراقمزله وقتمزى قدسى وظيفهيه حصر ايتملىيز. اونڭ خارجندهكيلرى مالايعنى بيلوب، وقتمزى ضايع ايتمهملىيز. چونكه ألمزده نور وار؛ طوپوز يوقدر. بز تجاوز ايدهمهيز. بزه تجاوز ايديلسه، نور گوستريرز. وضعيتمز بر نوع نورانى مدافعهدر.
أم. ٤٣
هم بونى قطعيًا إعلان ايدييورم كه: رسالۀِ نور، قرآنڭ ماليدر. بنم نه حدّم وار كه، صاحب اولايم؛ تا كه قصورلرم اوڭا سرايت ايتسين. بلكه او نورڭ قصورلى بر خادمى و او ألماس مجوهرات دكّاننڭ بر دلاّلىيم. بنم قارمهقاريشيق وضعيتم اوڭا سرايت ايدهمز، اوڭا طوقوناماز. ذاتًا رسالۀِ نورڭ بزه ويرديگى درس ده، حقيقتِ إخلاص و تركِ أنانيت و دائما كندينى قصورلى بيلمك و خودفروشلق ايتمهمكدر. كنديمزى دگل، رسالۀِ نورڭ شخصِ معنويسنى أهلِ ايمانه گوسترييورز.
أم. ٤٩
كنديمزى صاتمق و بگنديرمك و تمدّح ايتمك، خودفروشلق ايتمك ايسه؛ رسالۀِ نورڭ أهمّيتلى بر أساسى اولان إخلاص سرّينى بوزمقدر.
أم. ٥٢
❊ ❊ ❊
﴿بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ﴾
حپسه گيرن نور طلبهلرى بربرينڭ حاللرندن، سجيهلرندن، إخلاص و فداكارلقلرندن درس آلمالريله برابر، نورلر خدمتنده دنيوى منفعتلرى داها آرامازلر. أوت مدرسۀِ يوسفيهده چوق أمارهلرله هر صيقنتى و زحمتڭ اون، بلكه يوز مِثلى مادّى و معنوى فائدهلر و گوزل نتيجهلر و ايمانه گنيش و خالص خدمتلر، گوزلريله گوردكلرندن، تام إخلاصه موفّق اولورلر، داها جزئى و خصوصى منفعتلره تنزّل ايتمزلر.
ل. ٢٦٧
حتّى بن، فقير و محتاج اولديغم و زاهد و صوفى و رياضتجى اولماديغم و بيوك بر شرف و حيثيت و خانَدانلق حيثيتندن، شان و شرفندن حصّهدار اولماديغم حالده، (تاريخچۀِ حياتمده يازيلديغى گبى) كوچكدن بَرى خلقلرڭ ماللرينى، هديهلرينى قبول ايدهمييوردم؛ إحتياجمى إظهاره تنزّل ايدهمييوردم. بنى بيلنلر گبى، بن ده چوق حيرت ايدردم. شيمدى خاصّةً بر قاچ سنه ظرفنده آڭلاشيلدى كه؛ رسالۀِ نورڭ دهشتلى بر مجاهدهسنده، طمع و مال يوزندن مغلوب اولمامق و إعتراض گلمهمك ايچون او حالتِ روحيه بزه إحسان ايديلمشدى. يوقسه دشمنلرم، او جهتدن بيوك بر ضربه اينديرهجكديلر.
أم. ٥٥
إمامِ أعظم گبى أعاظمِ مجتهدين حپس چكمش و إمامِ أحمد ابن حنبل گبى بر مجاهدِ أكبره، قرآنڭ بر تك مسئلهسى ايچون حپسده پك چوق عذاب ويريلمش. و شكوا ايتميهرك كمالِ صبر ايله ثبات ايدوب او مسئلهلرده سكوت ايتمهمش. و پك چوق إماملر و علاّمهلر، سزلردن پك چوق زياده عذاب ويريلديگى حالده، كمالِ صبر ايچنده شكر ايدوب صارصيلمامشلر. ألبته سزلر قرآنڭ متعدّد حقيقتلرى ايچون پك بيوك ثواب و قزانج آلديغڭز حالده، پك آز زحمت چكديگڭزه بيڭلر تشكّر ايتمك بورجڭزدر.
ل. ٢٦٥
❊ ❊ ❊
قارداشلرم!
هر إحتماله قارشى بو صباح إخطار ايديلن بر مسئلهيى بيان ايتمك لازم گلدى. بزم، قرآندن آلديغمز حقيقتلر؛ گونش، گوندوز گبى شك و شبهه و تردّدى قالديرمديغنى يگرمى سنهدن بَرى «عجبا زنديق فيلسوفلر بوڭا قارشى نه دييهجكلر و طاياندقلرى نهدر؟» دييه نفسم و شيطانم چوق آراشديرديلر. هيچ بر كوشهده بر قصور بولامدقلرندن صوصديلر. ظن ايدرم، چوق حسّاس و ايش ايچنده بولونان نفس و شيطانمى صوصديران بر حقيقت، أڭ متمرّدلرى ده صوصديرر.
مادام بز بويله صارصيلماز و أڭ يوكسك و أڭ بيوك و أڭ أهمّيتلى و فيآت تقدير ايديلمز درجهده قيمتدار و بتون دنياسى و جانى و جانانى بهاسنه ويريلسه ينه اوجوز دوشن بر حقيقتڭ اوغرنده و يولنده چاليشييورز؛ ألبته بتون مصيبتلره و صيقنتيلره و دشمنلره كمالِ متانتله مقابله ايتمهمز گركدر.
هم بلكه قارشيمزه آلدانمش ويا آلداتيلمش بعض خواجهلر و شيخلر و ظاهرده متّقيلر چيقارتيلير. بونلره قارشى وحدتمزى، تسانديمزى محافظه ايدوب اونلر ايله اوغراشمامق لازمدر، مناقشه ايتمهمك گركدر.
سعيد النورسى
ش. ٣١٥
ثانيًا: او واعظ و عالم ذاته بنم طرفمدن سلام سويلهيڭز. بنم شخصمه اولان تنقيدينى، إعتراضنى باشم اوستنه قبول ايدييورم. سزلر ده، او ذاتى و اونڭ گبيلرى مناقشه و مناظرهيه سَوق ايتمهيڭز. حتّى تجاوز ايديلسه ده بددعا ايله ده مقابله ايتمهيڭز. كيم اولورسه اولسون، مادام ايمانى وار، او نقطهده قارداشمزدر. بزه دشمنلق ده ايتسه، مسلگمزجه مقابله ايدهمهيز. چونكه داها شدّتلى دشمنلر و ييلانلر وار.
ألمزده نور وار، طوپوز يوق. نور اينجيتمز، ايشيغيله اوقشار. و بِالخاصّه أهلِ علم اولسه، علمدن گلن أنانيتى ده وارسه، أنانيتلرينى تحريك ايتمهيڭز. ممكن اولديغى قدر،
﴿وَاِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِرَامًا﴾
دستورينى رهبر ايديڭز.
هم، او ذات، مادام أوّلجه رسالۀِ نوره گيرمش و يازيسيله ده إشتراك ايتمش، او دائره ايچندهدر. اونڭ فكرًا بر ياڭليشى وارسه ده عفو ايديڭز. دگل اونلر گبى أهلِ ديانت و طريقته منسوب مسلمانلر، شيمدى بو عجيب زمانده، ايمانى بولونان و فرقۀِ ضالّهدن بيله اولسه اونلرله اوغراشمامق؛ و اللّٰهى طانييان و آخرتى تصديق ايدن، خرستيان بيله اولسه، اونلرله مدارِ نزاع نقطهلرى مدارِ مناقشه ايتمهمگى؛ هم بو عجيب زمان، هم مسلگمز، هم قدسى خدمتمز إقتضا ايدييور.
سعيد النورسى
تر. ٣١٣
بن بو مصيبتده، قدرِ إلٰهى جهتنى دوشونويورم. زحمتم رحمته إنقلاب ايدر. أوت رسالۀِ قدرده بيان ايديلديگى گبى، هر حادثهده ايكى سبب وار:
برى ظاهريدر كه؛ إنسانلر اوڭا گوره حكم ايدرلر، چوق دفعه ظلم ايدرلر.
برى ده حقيقتدر كه؛ قدرِ إلٰهى اوڭا گوره حكم ايدر، او عين حادثهده بشر ظلمنڭ آلتنده عدالت ايدر. مثلا بر آدم، ياپمديغى بر سرقت ايله ظلمًا حپسه آتيلير. فقط گيزلى بر جنايتنه بناءً، قدر دخى حپسنه حكم ويرر، عين ظلمِ بشر ايچنده عدالت ايدر.
ايشته بو مسئلهمزده ألماسلر، شيشهلردن؛ صدّيق فداكارلر، متردّد ثباتسزلردن؛ و خالص مخلصلر، بنلك و منفعتنى بيراقميانلردن آيريلمق ايچون بو شدّتلى إمتحانه گيرمهمزڭ ايكى سببى وار:
بريسى: أهلِ دنيا و سياستڭ أوهاملرينه طوقونان قوّتلى بر تساند و إخلاصله فوق العاده خدمتِ دينيهدر؛ ظلمِ بشر بوڭا باقدى.
ايكنجيسى: هركس كندى باشنه بو قدسى خدمته تام إخلاص و تام تساند ايله تام لياقت گوسترمديگمزدن، قدر دخى بوڭا باقدى.
شيمدى قدرِ إلٰهى، عينِ عدالت ايچنده حقّمزده عينِ مرحمتدر كه؛ بربرينه مشتاق قارداشلرى بر مجلسه گتيردى، زحمتلرى عبادته و ضايعاتلرى صدقهيه چويردى. و يازدقلرى رسالهلرى هر طرفدن نظرِ دقّتى جلب ايتمك و دنيانڭ مال و أولادى و إستراحتى پك موقّت و گچيجى و هر حالده بر گون اونلرى بيراقوب طوپراغه گيرهجك اولماسندن، اونلرڭ يوزندن آخرتنى زدهلهمهمك و صبر و تحمّله آليشمق و إستقبالدهكى أهلِ ايمانه قهرمانانه بر نمونۀِ إمتثال، بلكه إماملرى اولمق گبى چوق جهتله عينِ مرحمتدر.
فقط يالڭز بر جهت وار كه، بنى دوشونديرييور. ناصل بر پارمق يارهلانسه؛ گوز، عقل، قلب أهمّيتلى وظيفهلرينى بيراقوب اونڭله مشغول اولويورلر؛ اويله ده: بو درجه ضرورته گيرن صيقنتيلى حياتمز؛ يارهسيله قلب و روحمزى كنديله مشغول ايدر.
ش. ٣٠٠
* * *
رسالۀِ النورڭ پارلاق فتوحاتنى متشكّرانه تماشا ايتمك و ثوابدارانه، مجاهدانه، بر نوع قوماندان خدمتنده بولونمقدن گلن اُخروى ذوقى و شرفى و دنياده اُخروى ميوهسنى گوسترن خدمتِ ايمانيهنڭ شخصمه عائد لذّتى و إمتيازى، او سرِّ إخلاص ايچون بيراقمق و قارداشلريمه حواله ايتمك و اونلرڭ شرف و ذوقلريله إكتفا ايتمگه نفسِ أمّارهم دخى موافقت ايدهرك، دنيانڭ بو اُخروى و گوزل يوزنده گوزينى قپامق و أجلى و موتى فرحله قارشيلامغه تام قبول ايتمهسيدر.
سعيد النورسى
ق. ٢٦١
﴿بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ﴾
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
(هم معنوى، هم مادّى بر قاچ جهتده صوريلان بر سؤاله مجبوريت تحتنده بر جوابدر.)
سؤال: نهدن نه داخلده، نه خارجده بولونان جريانلره و بِالخاصّه سياستلى جماعتلره هيچ بر علاقه پيدا ايتمييورسڭ؟ و رسالۀِ نور و شاكردلرينى ممكن اولديغى قدر او جريانلره تماسدن منع ايدييورسڭ. حالبوكه أگر تماس ايتسهڭ و علاقهدار اولسهڭ، بردن بيڭلر آدم رسالۀِ نور دائرهسنه گيروب پارلاق حقيقتلرينى نشر ايدهجكلردى؛ هم بو قدر سببسز صيقنتيلره هدف اولميهجقدڭ!
الجواب: بو علاقهسزلق و إجتنابڭ أڭ أهمّيتلى سببى: مسلگمزڭ أساسى اولان «إخلاص» بزى منع ايدييور. چونكه بو غفلت زماننده، خصوصًا طرفگيرانه مفكورهلر صاحبى، هر شيئى كندى مسلگنه آلَت ايدهرك، حتّى ديننى و اُخروى حركاتنى ده او دنيوى مسلگه بر نوع آلَت حكمنه گتيرييور. حالبوكه حقائقِ ايمانيه و خدمتِ نوريۀِ قدسيه، كائناتده هيچ بر شيئه آلَت اولاماز. رضاىِ إلٰهيدن باشقه بر غايهسى اولاماز. حالبوكه شيمديكى جريانلرڭ طرفگيرانه چارپيشمالرى هنگامنده بو سرِّ إخلاصى محافظه ايتمك، ديننى دنيايه آلَت ايتمهمك مشكللشمش. أڭ ايى چاره، جريانلرڭ قوّتى يرينه، عنايت و توفيقِ إلٰهيهيه طايانمقدر.
إجتنابمزڭ چوق سببلرندن بر سببى ده؛ رسالۀِ نورڭ درت أساسندن بريسى اولان «شفقت ايتمك»، ظلم و ضرر ايتمهمكدر. چونكه، (وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ اُخْرٰى) يعنى «بريسنڭ خطاسيله، باشقهسى ويا أقرباسى خطاكار اولماز؛ جزايه مستحق اولماز» اولان دستورِ إرادۀِ إلٰهيهيه قارشى، بو زمانده (اِنَّ الْاِنْسَانَ لَظَلُومٌ كَفَّارٌ) سرّيله شديد بر ظلم ايله مقابله ايدر. طرفگيرلك حسّيله، بر جانينڭ خطاسيله، دگل يالڭز أقرباسنه، بلكه طرفدارلرينه دخى عداوت ايدر. ألندن گلسه ظلم ايدر. ألنده حكم وارسه، بر آدمڭ خطاسيله بر كويه بومبا آتار. حالبوكه بر معصومڭ حقّى، يوز جانى ايچون فدا ايديلمز؛ اونلرڭ يوزندن اوڭا ظلم ايديلمز.
شيمديكى وضعيت، يوز معصومى بر قاچ جانى ايچون ضررلره صوقار. مثلا: خطالى بر آدمه متعلّق، بيچاره إختيار والده و پدرى و معصوم چولوق چوجقلرى أزمك، پريشان ايتمك، طرفگيرانه عداوت ايتمك، شفقتڭ أساسنه ضددر. مسلمانلر ايچنده طرفگيرانه جريانلر يوزندن، بويله معصوملر ظلمدن قورتولامييورلر. خصوصًا إختلاله سببيت ويرن وضعيتلر، بتون بتون ظلمى طاغيتير، گنيشلتير.
جهادِ دينىده اولسه، كافرلرڭ چولوق چوجقلرينڭ وضعيتلرى عينيدر. غنيمت اولابيلير؛ مسلمانلر، اونلرى كندى ملكيتنه داخل ايدهبيلير. فقط إسلام دائرهسنده بريسى دينسز اولسه؛ چولوق چوجغنه هيچ بر جهتله تملّك ايديلمز، حقوقنه مداخله ايديلمز. چونكه او معصوملر، إسلاميت رابطهسيله دينسز پدرينه دگل، بلكه إسلاميتله و جماعتِ إسلاميه ايله باغليدر. فقط كافرڭ چوجقلرى، گرچه أهلِ نجاتدرلر؛ فقط حقوقده، حياتده پدرلرينه تابع و علاقهدار اولماسندن، جهاد ضربهسنده او معصوملر مملوك و أسير اولابيليرلر.
أم. ٣٨
جربزهنڭ طورِ عجيبى؛ زمان و مكانده متفرّق شيلرى طوپلار، بر ياپار. او سياه پرده ايله هر شيئى تماشا ايدر. حقيقةً جربزه، أنواعيله غرائبڭ ماكينهسيدر.
من. ٣٥
بعضيلرينڭ آلتنده بيوك فنالقلرى وارسه ده، هجوم ايديلمهمك گركدر. زيرا چوق فنالق واردر كه؛ اييلك پردهسى آلتنده قالدقجه و پرده ييرتيلمدقجه و اوندن تغافل ايديلدكجه، محدود و محصور قالديغى گبى، صاحبى ده پردۀِ حجاب و حيا آلتنده كنديسنڭ إصلاحنه چاليشير. لٰكن وقتا كه پرده ييرتيلسه، حيا آتيلير؛ هجوم گوستريلسه، فنالق فنا توسّع ايدر.
من. ٤٢
أى اوچ يوز سنهدن صوڭرهكى يوكسك عصرڭ آرقهسنده گيزلنمش و ساكتانه نورڭ سوزينى ديڭله ين و بر نظرِ خفئِ غيبى ايله بزى تماشا ايدن سعيدلر، حمزهلر، عمرلر، عثمانلر، طاهرلر، يوسفلر، أحمدلر وسائرهلر!.. سزلره خطاب ايدييورم. باشلريڭزى قالديريڭز، «صدقت» دييڭز. و بويله ديمك سزلره بورج اولسون. شو معاصرلرم، وارسڭ بنى ديڭلهمسينلر. تاريخ دينيلن ماضى درهلرندن سزڭ يوكسك إستقبالڭزه اوزانان تلسز تلغرافله سزڭ ايله قونوشويورم. نه ياپه يم، عجله ايتدم، قيشده گلدم؛ سزلر جنّتآسا بر بهارده گلهجكسڭز. شيمدى أكيلن نور تخملرى، زمينڭزده چيچك آچاجقدر. بز خدمتمزڭ اجرتى اولارق سزدن شونى بكله يورز كه: ماضى قطعهسنه گچمك ايچون گلديگڭز وقت، مزاريمزه اوغرايڭز؛ او بهار هديهلرندن بر قاچ دانهسنى مدرسهمڭ (*) مزار طاشى دينيلن و كميكلريمزى مسافر ايدن و خورخور طوپراغنڭ قپوجيسى اولان قلعهنڭ باشنه طاقيڭز. قپوجىيه تنبيه ايدهجگز؛ بزى چاغيريڭز. مزاريمزدن (هَنٖيئًا لَكُمْ) صداسنى ايشيدهجكسڭز.
___
(*): مدرسة الزّهرانڭ واندهكى نمونهسى اولان و وفات ايدن خورخور مدرسهسنڭ مزار طاشى حكمنده بولونان وان قلعهسى ديمكدر.
___
شو زمانڭ ممهسندن بزمله سوت أمن و گوزلرى آرقهده ماضىيه باقان و تصوّراتلرى كنديلرى گبى حقيقتسز و ايلريلشمش (آيريلمش) اولان بو چوجقلر، وارسينلر شو كتابڭ حقائقنى خيال توهّم ايتسينلر. زيرا بن بيلييورم كه؛ شو كتابڭ مسائلى حقيقت اولارق سزده تحقّق ايدهجكدر.
أى مخاطبلرم! بن چوق باغيرييورم. زيرا عصرِ ثالثِ عشرڭ يعنى اون اوچنجى عصرڭ منارهسنڭ باشنده طورمشم، صورةً مدنى و دينده لاقيد و فكرًا ماضينڭ أڭ درين درهلرنده اولانلرى جامعه دعوت ايدييورم.
ايشته أى ايكى حياتڭ روحى حكمنده اولان إسلاميتى بيراقان ايكى آياقلى مزارِ متحرّك بدبختلر! مسيلِ نسلڭ قپوسنده طورمايڭز. مزار سزى بكله يور، چكيلڭز؛ تا كه، حقيقتِ إسلاميه يى حقّيله كائنات اوزرنده تموّجساز ايدهجك اولان نسلِ جديد گلسين!..
سعيد النورسى
من. ٤٨
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بوگون، بيوك و مرحوم قارداشم ملا عبد اللّٰه ايله حضرتِ ضياء الدّين حقّندهكى معلومڭز محاورهيى تخطّر ايتدم. صوڭره سزى دوشوندم. قلبًا ديدم:
أگر پردۀِ غيب آچيلسه، بو ثباتسز زمانده بويله ثبات گوسترن و بو ياقيجى، آتشلى حاللردن صارصيلميان بو صميمى ديندارلر و جدّى مسلمانلر أگر هر برى بر ولى، حتّى بر قطب گورونسه، بنم نظرمده شيمدى ويرديگم أهمّيتى و علاقهيى پك آز زيادهلشديرهجك و أگر برر عامى و عادى گورونسه، شيمدى ويرديگم قيمتى هيچ نقصان ايتميهجك دييه قرار ويردم.
چونكه بويله پك آغير شرائط آلتنده ايمان قورتارمق خدمتى، هر شيئڭ فوقندهدر. شخصى مقاملر و حسنِ ظنلرڭ علاوه ايتدكلرى مزيتلر، بويله دغدغهلى، صارصينتيلى حاللرده حسنِ ظنلرينى قيرمقله محبّتلرى آزالير و مزيت صاحبى دخى اونلرڭ نظرلرنده موقعنى محافظه ايتمك ايچون تصنّعه و تكلّفه و صيقنتيلى وقاره مجبوريت حسّ ايدر. ايشته حدسز شكر اولسون كه، بزلر بويله صوغوق تكلّفلره محتاج اولمايورز.
ش. ٣٠٧
مادام بز قدره تسليم اولوب، بو صيقنتيلرى (خَيْرُ الْاُمُورِ اَحْمَزُهَا) سرّيله زياده ثواب قزانمق جهتيله معنوى بر نعمت بيلييورز؛ مادام گچيجى، دنيوى مصيبتلرڭ صوڭلرى أكثريتله فرحلى و خيرلى اولويور؛ و مادام حقّ اليقين درجهسنده يقينى بر قطعى قناعتمز وار كه:
بز اويله بر حقيقته حياتمزى وقف ايتمشز كه، گونشدن داها پارلاق و جنّت گبى گوزل و سعادتِ أبديه گبى شيريندر. ألبته بز بو صيقنتيلى حاللر ايله مفتخرانه، متشكّرانه بر مجاهدۀِ معنويه ياپييورز دييه شكوا ايتمهمك لازمدر.
ش. ٣١٢
هم او ذات، هم سزلر بيليڭز كه: بن، رسالۀِ النورڭ بر خدمتكارىيم و او دكّانڭ بر دلاّلىيم. او ايسه (رسالۀِ النور)، عرشِ أعظمله باغلى اولان قرآنِ عظيم الشان ايله باغلانمش بر حقيقى تفسيريدر. بنم شخصمدهكى قصورات، اوڭا سرايت ايدهمز. بنم ييرتيق دلاّللق ألبسهم، اونڭ باقى ألماسلرينڭ قيمتنى تنزيل ايدهمز.
ق. ٢٤٧
أى آخرت دوستلرم! بنم قرآنه خدمتكارلغمدن تبرّى ايدوب قاچمايڭز. چونكه إن شاء اللّٰه بندن سزه ضرر گلمز. أگر فرضا مصيبت گلسه ويا بڭا ظلم ايديلسه، سز بندن تبرّى ايله قورتولامازسڭز.. او حال ايله، مصيبته و طوقاده داها زياده إستحقاق كسب ايدرسڭز. هم نه وار كه، أوهامه دوشويورسڭز؟
م. ٧٠
«مادام بن غريبم و غربتدهيم و غربته گيدهجگم؛ عجبا شو مسافرخانهدهكى وظيفهم بيتمش ميدر؟ تا كه سزلرى و سوزلرى توكيل ايتسهم و بتون بتون علاقهمى كسسهم.» فكرى خاطريمه گلدى. اونڭ ايچون سزدن صورمشدم كه: «عجبا يازيلان سوزلر كافى ميدر، نقصانى وار مى؟ يعنى: وظيفهم بيتمش ميدر؟
م. ٢٦
أگر قورقوڭز مسلگمدن و قرآنه عائد دلاّللغمدن و قوّۀِ معنويۀِ ايمانيهدن ايسه؛ أللى بيڭ نفر دگل، ياڭليشسكز! مسلك إعتباريله أللى ميليون قوّتندهيم، خبريڭز اولسون! چونكه قرآنِ حكيمڭ قوّتيله سزڭ دينسزلريڭز داخل اولديغى حالده، بتون آوروپايه ميدان اوقويورم. بتون نشر ايتديگم أنوارِ ايمانيه ايله اونلرڭ فنونِ مثبته و طبيعت ديدكلرى محكم قلعهلرينى زير و زبر ايتمشم. اونلرڭ أڭ بيوك دينسز فيلسوفلرينى، حيواندن آشاغى دوشورمشم. دينسزلريڭز دخى ايچنده بولونان بتون آوروپا طوپلانسه، اللّٰهڭ توفيقيله بنى او مسلگمڭ بر مسئلهسندن گرى چويرهمزلر؛ إن شاء اللّٰه مغلوب ايدهمزلر!..
مادام بويلهدر، بن سزڭ دنياڭزه قاريشمييورم، سز ده بنم آخرتمه قاريشمايڭز! قاريشسهڭز ده بيهودهدر.
تقديرِ خدا، قوّتِ بازو ايله دونمز
بر شمعه كه، مولا ياقه، اوفلهمكله سونمز.
م. ٧٢
دين بر إمتحاندر. تكليفِ إلٰهى بر تجربهدر. تا، أرواحِ عاليه ايله أرواحِ سافله، مسابقه ميداننده بربرندن آيريلسين. ناصلكه بر معدنه آتش ويريلييور؛ تا ألماسله كومور، آلتونله طوپراق بربرندن آيريلسين. اويله ده بو دارِ إمتحانده اولان تكليفاتِ إلٰهيه بر إبتلادر و بر مسابقهيه سَوقدر كه؛ إستعدادِ بشر معدننده اولان جواهرِ عاليه ايله موادِّ سفليه، بربرندن تفريق ايديلسين.
مادام قرآن، بو دارِ إمتحانده بر تجربه صورتنده، بر مسابقه ميداننده بشرڭ تكمّلى ايچون نازل اولمشدر. ألبته شو دنيوى و هركسه گورونهجك امورِ غيبيۀِ إستقباليهيه يالڭز إشارت ايدهجك و حجّتنى إثبات ايدهجك درجهده عقله قپو آچاجق. أگر صراحةً ذكر ايتسه، سرِّ تكليف بوزولور. عادتا گوك يوزندهكى ييلديزلرله واضحًا (لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ) يازمق مِثللو بر بداهته گيرهجك. او زمان هركس ايستر ايستهمز تصديق ايدهجك. مسابقه اولماز، إمتحان فوت اولور. كومور گبى بر روح ايله ألماس گبى بر روح برابر قالاجقلر.
س. ٢٦٦
رسالۀِ النورڭ أركانلرينڭ حقسز إعتراضلره قارشى حقلى فقط ضررلى حدّتلرندن قورتارمق لزومنه بناءً؛ و أهلِ إلحادڭ ايكى طائفۀِ أهلِ حقّڭ مابينندهكى خصومتدن إستفاده ايدهرك، برينڭ سلاحيله، إعتراضيله اوتهكينى جرح ايدوب و اوتهكينڭ دليللريله بريكينى چوروتوب ايكيسنى ده يره وورمق و چوروتمكدن إجتنابًا، رسالۀِ النور شاكردلرى بو مذكور درت أساسه بناءً، معارضلره حدّت و تهوّرله و مقابلۀِ بِالْمثلله قارشيلاماملى. يالڭز كنديلرينى مدافعه ايچون مصالحهكارانه، مدارِ إعتراض نقطهلرى ايضاح ايتمك و جواب ويرمك گركدر.
چونكه بو زمانده أنانيت چوق ايلرى گيتمش. هركس، قامتى مقدارنده بر بوز پارچهسى اولان أنانيتنى أريتمهيوب، بوزميور؛ كندينى معذور بيلييور، اوندن نزاع چيقييور. أهلِ حق ضرر ايدر، أهلِ ضلالت إستفاده ايدييور.
ق. ١٩٦
بر شخصڭ تهوّسى ايچون بيوك بر دائرۀِ محيطه حركتِ مهمّهسندن طورديرلماز.
ق. ٢٢٠
تدنّينڭ مهمّ بر سببى: بعض رؤسا ايله حقسز اولارق ملّته فداكارلق إدّعا ايدن ساختهكار حميتفروشلر ويا ولايتى دعوا ايدن أهليتسز بعض متشيّخلردر.
من. ٥٥
يول ايكيدر: يا سكوتدر. چونكه سويلهنيلن هر سوزڭ طوغرى اولماسى لازمدر. ويا صدقدر.
چونكه إسلاميتڭ أساسى، صدقدر.
ايمانڭ خاصّهسى، صدقدر.
بتون كمالاته ايصال ايديجى، صدقدر.
أخلاقِ عاليهنڭ حياتى، صدقدر.
ترقّياتڭ محورى صدقدر.
عالمِ إسلامڭ نظامى، صدقدر.
نوعِ بشرى كعبۀِ كمالاته ايصال ايدن، صدقدر.
أصحابِ كرامى بتون إنسانلره تفوّق ايتديرن صدقدر.
محمّدِ هاشمىيى (عليه السلام) مراتبِ بشريهنڭ أڭ يوكسگنه چيقاران، صدقدر.
ايش. ٨٢
س - هر شيدن أوّل بزه لازم اولان نهدر؟
ج - طوغريلق.
س - داها؟
ج - يالان سويلهمهمك.
س - صوڭره؟
ج - صدق، إخلاص، صداقت، ثبات، تساند.
من. ٦٤
س - شيمديكى شيخلردن نه ايسترسڭ؟
ج - دائما اونلرڭ دمدمهلرينڭ موضوعى اولان إخلاصى؛ هم ده تكيه دينيلن معنويلشمش قيشلهلرده، طريقت دينيلن روحانيلشمش عسكرلكده اوڭا مرابط اولدقلرى جهادِ أكبرى و تركِ إلتزامِ نفسى؛ هم ده اونلرڭ شعارى اولان، زهدڭ معناسى اولان تركِ منافعِ شخصيه يى؛ هم ده دائما إدّعاسنده بولوندقلرى و مزاجِ إسلاميتڭ مايهسى اولان محبّتى ايسترم… ياخود عناد، غيبت و طرفدارلغى مابيْنلرندن قالديرسينلر.
من. ٧٥
أگر مسلگى تنقيصِ غير ايله مزيتنى إظهار و خصومتِ غير ايله محبّتنى تلقين و إنشقاقِ عصايى إستلزام ايدن حسِّ طرفدارلق و ميلانِ غيبتى إنتاج ايدن كندينه محبّتى، باشقهسنه اولان خصومته متوقّف گوستريلسه؛ او بر متشيّخِ متأوّغدر، بر ذيبِ متغنّمدر. دين ايله، دنيانڭ صيدينه گيدر. يا بر لذّتِ منحوسه ويا بر إجتهادِ خطا اونى آلداتمش، او ده كنديسنى ايى ظن ايدوب بيوك مشايخه و ذواتِ مباركهيه سوءِ ظن يولنى آچمشدر!
من. ٧٧