رسالۀِ نور كلّياتندن
خانملر رهبرى
مؤلّفى
بديع الزمان
سعيد النورسى
﴿بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ﴾
أهلِ ايمان آخرت همشيرهلرم اولان قادينلر طائفهسى ايله بر محاورهدر
بعض ولايتلرده طائفۀِ نسادن صميمى و حرارتلى بر صورتده نورلره قارشى علاقهلرينى گورديگم و حدّمدن پك زياده، اونلرڭ نورلره عائد درسلريمه إعتمادلرينى بيلديگم صيرهلرده، مبارك إسپارطهيه و معنوى مدرسة الزهرايه اوچنجى دفعه گلديگم زمان ايشيتدم كه؛ او مبارك آخرت همشيرهلرم اولان طائفۀِ نساء، بندن بر درس بكلهيورلرمش. گويا وعظ صورتنده جامعلرده اونلره بر درسم اولاجق. حالبوكه بن درت بش وجهله خستهيم و هم پريشان، حتّى قونوشمغه و دوشونمگه إقتدارسز بولونديغم حالده، بو گيجه شدّتلى بر إخطار ايله قلبمه گلدى كه؛ مادام اونبش سنه أوّل گنجلرڭ ايستهمهلريله گنجلك رهبرينى اونلر ايچون يازدڭ و پك چوق إستفاده ايديلدى. حالبوكه خانملر طائفهسى، گنجلردن داها زياده بو زمانده اويله بر رهبره محتاجدرلر. بن ده بو إخطاره قارشى غايت پريشان و ضعف و عجزمله برابر «اوچ نكته» ايله غايت مختصر بعض لزوملى مادّهلرى، او مبارك همشيرهلريمه و معنوى گنج أولادلريمه بيان ايدييورم.
برنجى نكته:
رسالۀِ نورڭ أڭ مهمّ بر أساسى شفقت اولماسندن، نساء طائفهسى شفقت قهرمانلرى بولونمالرى جهتيله داها زياده رسالۀِ نورله فطرةً علاقهداردرلر. و لِلّٰهِ الحمد، بو فطرى علاقهدارلق چوق يرلرده حسّ ايديلييور. بو شفقتدهكى فداكارلق، حقيقى بر إخلاصى و مقابلهسز بر فداكارلق معناسنى إفاده ايتديگندن، شيمدى بو زمانده پك چوق أهمّيتى وار. أوت بر والده ولدينى تهلكهدن قورتارمق ايچون هيچ بر اجرت ايستهمهدن روحنى فدا ايتمهسى و حقيقى بر إخلاص ايله وظيفۀِ فطريهسى إعتباريله كندينى أولادينه قربان ايتمهسى گوسترييور كه؛ خانملرده غايت يوكسك بر قهرمانلق وار. بو قهرمانلغڭ إنكشافى ايله؛ هم حياتِ دنيويهسنى، هم حياتِ أبديهسنى اونڭله قورتارهبيلير. فقط بعض فنا جريانلرله، او قوّتلى و قيمتدار سجيه إنكشاف ايتمز وياخود سوءِ إستعمال ايديلير.
يوزر نمونهلرندن بر كوچك نمونهسى شودر: او شفقتلى والده، چوجغنڭ حياتِ دنيويهده تهلكهيه گيرمهمسى، إستفاده و فائده گورمسى ايچون هر فداكارلغى نظره آلير، اونى اويله تربيه ايدر. «اوغلم پاشا اولسون» دييه بتون مالنى ويرر؛ حافظ مكتبندن آلير، آوروپايه گوندرر. فقط او چوجغڭ حياتِ أبديهسى تهلكهيه گيرديگنى دوشونمييور و دنيا حپسندن قورتارمغه چاليشييور، جهنّم حپسنه دوشمهسنى نظره آلمايور. فطرى شفقتڭ تام ضدّى اولارق او معصوم چوجغنى، آخرتده شفاعتجى اولمق لازم گليركن دعواجى ايدييور. او چوجق، «نيچون بنم ايمانمى تقويه ايتمهدن بو هلاكتمه سببيت ويردڭ؟» دييه شكوا ايدهجك. دنياده ده تربيۀِ إسلاميهيى تام آلمديغى ايچون، والدهسنڭ خارقه شفقتنڭ حقّنه قارشى لايقيله مقابله ايدهمز، بلكه ده چوق قصور ايدر.
أگر حقيقى شفقت سوءِ إستعمال ايديلميهرك، بيچاره ولدينى حپسِ أبدى اولان جهنّمدن و إعدامِ أبدى اولان ضلالت ايچنده ئولمكدن قورتارمغه او شفقت سرّى ايله چاليشسه؛ او ولدڭ بتون ايتديگى حسناتنڭ بر مِثلى، والدهسنڭ دفترِ أعمالنه گچهجگندن، والدهسنڭ وفاتندن صوڭره هر وقت حسناتلرى ايله روحنه نورلر يتيشديرديگى گبى، آخرتده ده دگل دعواجى اولمق، بتون روح و جانى ايله شفاعتجى اولوب أبدى حياتده اوڭا مبارك بر أولاد اولور.
أوت إنسانڭ أڭ برنجى استادى و تأثيرلى معلّمى، اونڭ والدهسيدر. بو مناسبتله بن كندى شخصمده قطعى و دائما حسّ ايتديگم بو معنايى بيان ايدييورم:
بن بو سكسان سنه عمرمده، سكسان بيڭ ذاتلردن درس آلديغم حالده، قَسَم ايدييورم كه؛ أڭ أساسلى و صارصيلماز و هر وقت بڭا درسنى تازهلر گبى مرحوم والدهمدن آلديغم تلقينات و معنوى درسلردر كه؛ او درسلر فطرتمده، عادتا مادّى وجودمده چكردكلر حكمنده يرلشمش. سائر درسلريمڭ او چكردكلر اوزرينه بنا ايديلديگنى، عينًا گورويورم. ديمك بر ياشمدهكى فطرتمه و روحمه، مرحوم والدهمڭ درس و تلقيناتنى، شيمدى بو سكسان ياشمدهكى گورديگم بيوك حقيقتلر ايچنده برر چكردكِ أساسيه مشاهده ايدييورم.
أزجمله؛ مسلك و مشربمڭ درت أساسندن أڭ مهمّى اولان شفقت ايتمك و رسالۀِ نورڭ ده أڭ بيوك حقيقتى اولان آجيمق و مرحمت ايتمهيى، او والدهمڭ شفقتلى فعل و حالندن و او معنوى درسلرندن آلديغمى يقينًا گورويورم. أوت بو حقيقى إخلاص ايله حقيقى بر فداكارلق طاشييان والدهلك شفقتى سوءِ إستعمال ايديلوب، معصوم چوجغنڭ ألماس خزينهسى حكمنده اولان آخرتنى دوشونميهرك، موقّت فانى شيشهلر حكمنده اولان دنيايه او چوجغڭ معصوم يوزينى چويرمك و بو شكلده اوڭا شفقت گوسترمك، او شفقتى سوءِ إستعمال ايتمكدر.
أوت قادينلرڭ شفقت جهتيله بو قهرمانلقلرينى هيچ بر اجرت و هيچ بر مقابله ايستهميهرك، هيچ بر فائدۀِ شخصيه، هيچ بر گوستريش معناسى اولميهرق روحنى فدا ايتدكلرينه؛ او شفقتڭ كوچوجك بر نمونهسنى طاشييان بر طاووغڭ ياوروسنى قورتارمق ايچون آرسلانه صالديرماسى و روحنى فدا ايتمهسى إثبات ايدييور.
شيمدى تربيۀِ إسلاميهدن و أعمالِ اُخرويهدن أڭ قيمتلى و أڭ لزوملى أساس، إخلاصدر. بو چشيد شفقتدهكى قهرمانلقده او حقيقى إخلاص بولونويور.
أگر بو ايكى نقطه او مبارك طائفهده إنكشافه باشلاسه، دائرۀِ إسلاميهده پك بيوك بر سعادته مدار اولور. حالبوكه أرككلرڭ قهرمانلقلرى مقابلهسز اولامييور؛ بلكه، يوز جهتده مقابله ايستهيورلر. هيچ اولمازسه شان و شرف ايستهيورلر. فقط مع التأسّف بيچاره مبارك طائفۀِ نسائيه، ظالم أرككلرينڭ شرلرندن و تحكّملرندن قورتولمق ايچون، باشقه بر طرزده، ضعفيتدن و عجزدن گلن باشقه بر نوعده رياكارلغه گيرييورلر.
ايكنجى نكته:
بو سنه إنزواده ايكن و حياتِ إجتماعيهدن چكيلديگم حالده بعض نورجى قارداشلريمڭ و همشيرهلريمڭ خاطرلرى ايچون دنيايه باقدم. بنمله گوروشن أكثرى دوستلردن، كندى عائلهوى حياتلرندن شكوالر ايشيتدم. «أيواه!» ديدم. إنسانڭ خصوصًا مسلمانڭ تحصّنگاهى و بر نوع جنّتى و كوچك بر دنياسى عائله حياتيدر. بو ده مى بوزولمغه باشلامش ديدم. سببنى آرادم. بيلدم كه: ناصل، إسلاميتڭ حياتِ إجتماعيهسنه و طولاييسيله دينِ إسلامه ضرر ويرمك ايچون گنجلرى يولدن چيقارمق و گنجلك هوساتى ايله سفاهته سَوق ايتمك ايچون بر ايكى قوميته چاليشييورمش. عينًا اويله ده؛ بيچاره نساء طائفهسنڭ غافل قسمنى دخى ياڭليش يوللره سَوق ايتمك ايچون بر ايكى قوميتهنڭ تأثيرلى بر صورتده پرده آلتنده چاليشديغنى حسّ ايتدم. و بيلدم كه: بو ملّتِ إسلامه بر دهشتلى ضربه، او جهتدن گلييور.
بن ده سز همشيرهلريمه و گنجلريڭز اولان معنوى أولادلريمه قطعيًا بيان ايدييورم كه: قادينلرڭ سعادتِ اُخرويهسى گبى، سعادتِ دنيويهلرى ده و فطرتلرندهكى علوى سجيهلرى ده بوزولمقدن قورتولمانڭ چارۀِ يگانهسى، دائرۀِ إسلاميهدهكى تربيۀِ دينيهدن باشقه يوقدر!.. روسيهده او بيچاره طائفهنڭ نه حاله گيرديگنى ايشيدييورسڭز.
رسالۀِ نورڭ بر پارچهسنده دينيلمش كه: عقلى باشنده اولان بر آدم؛ رفيقهسنه محبّتنى و سَوْگيسنى، بش اون سنهلك فانى و ظاهرى حسنِ جمالنه بنا ايتمز. بلكه قادينلرڭ حسنِ جمالنڭ أڭ گوزلى و دائميسى، اونڭ شفقتنه و قادينلغه مخصوص حسنِ سيرتنه سَوْگيسنى بنا ايتملى. تا كه، او بيچاره إختيارلادقجه قوجهسنڭ محبّتى اوڭا دوام ايتسين. چونكه اونڭ رفيقهسى، يالڭز دنيا حياتندهكى موقّت بر يارديمجى رفيقه دگل، بلكه حياتِ أبديهسنده أبدى و سَويملى بر رفيقۀِ حيات اولديغندن، إختيارلندقجه داها زياده حرمت و مرحمت ايله بربرينه محبّت ايتمك لازم گلييور. شيمديكى تربيۀِ مدنيه پردهسى آلتندهكى حيوانجهسنه موقّت بر رفاقتدن صوڭره أبدى بر مفارقته معروض قالان او عائله حياتى، أساسيله بوزولويور.
هم رسالۀِ نورڭ بر جزئنده دينيلمش كه: بختياردر او آدم كه؛ رفيقۀِ أبديهسنى غائب ايتمهمك ايچون صالحه زوجهسنى تقليد ايدر، او ده صالح اولور. هم بختياردر او قادين كه؛ قوجهسنى متديّن گورور، أبدى دوستنى و آرقداشنى غائب ايتمهمك ايچون او ده تام متديّن اولور؛ سعادتِ دنيويهسى ايچنده سعادتِ اُخرويهسنى قزانير. بدبختدر او آدم كه؛ سفاهته گيرمش زوجهسنه إتّباع ايدر؛ واز گچيرمگه چاليشماز، كنديسى ده إشتراك ايدر. بدبختدر او قادين كه؛ زوجنڭ فسقنه باقار، اونى باشقه بر صورتده تقليد ايدر. ويل او زوج و زوجهيه كه؛ بربرينى آتشه آتمقده يارديم ايدر. يعنى؛ مدنيت فانتازيهلرينه بربرينى تشويق ايدر.
ايشته، رسالۀِ نورڭ بو مئالدهكى جملهلرينڭ معناسى بودر كه: بو زمانده عائله حياتنڭ و دنيوى و اُخروى سعادتنڭ و قادينلرده علوى سجيهلرڭ إنكشافنڭ سببى، يالڭز دائرۀِ شريعتدهكى آدابِ إسلاميتله اولابيلير.
شيمدى عائله حياتنده أڭ مهمّ نقطه بودر كه؛ قادين، قوجهسنده فنالق و صداقتسزلك گورسه، او ده قوجهسنڭ عنادينه قادينڭ وظيفۀِ عائلهويسى اولان صداقت و أمنيتى بوزسه؛ عينًا عسكريدهكى إطاعتڭ بوزولماسى گبى، او عائله حياتنڭ فابريقهسى زير و زبر اولور. بلكه او قادين، ألندن گلديگى قدر قوجهسنڭ قصورينى إصلاحه چاليشماليدر كه، أبدى آرقداشنى قورتارسين. يوقسه او ده، كندينى آچيقلق و صاچيقلقله باشقهلره گوسترمگه و سَوْديرمگه چاليشسه، هر جهتله ضرر ايدر. چونكه حقيقى صداقتى بيراقان، دنياده ده جزاسنى گورور. چونكه نامحرملرڭ نظرندن فطرتى قورقار، صيقيلير، چكينير. نامحرم يگرمى أركگڭ اون سكزينڭ نظرندن إستثقال ايدر. أركك ايسه، نامحرم يوز قاديندن آنجق بريسندن إستثقال ايدر، باقماسندن صيقيلير. قادين او جهتده عذاب چكديگى گبى، صداقتسزلك إتهامى آلتنه گيرر؛ ضعفيتيله برابر، حقوقنى محافظه ايدهمز.
الحاصل:
ناصلكه قادينلر قهرمانلقده، إخلاصده شفقت إعتباريله أرككلره بڭزهمدكلرى گبى، أرككلر ده او قهرمانلقده اونلره يتيشهمييورلر؛ اويله ده او معصوم خانملر دخى، سفاهتده هيچ بر وجهله أرككلره يتيشهمزلر. اونڭ ايچون فطرتلريله و ضعيف خلقتلريله نامحرملردن شدّتلى قورقارلر و چارشاف آلتنده صاقلانمغه كنديلرينى مجبور بيليرلر. چونكه أركك، سكز دقيقه ذوق و لذّت ايچون سفاهته گيرسه، آنجق سكز ليرا قدر بر شى ضرر ايدر. فقط قادين سكز دقيقه سفاهتدهكى ذوقڭ جزاسى اولارق دنياده دخى سكز آى آغير بر يوكى قارننده طاشير و سكز سنه ده او حاميسز چوجغڭ تربيهسنڭ مشقّتنه گيرديگى ايچون سفاهتده أرككلره يتيشهمز، يوز درجه فضله جزاسنى چكر. آز اولميان بو نوع وقوعات ده گوسترييور كه؛ مبارك طائفۀِ نسائيه، فطرةً يوكسك أخلاقه منشأ اولديغى گبى، فسق و سفاهتده دنيا ذوقى ايچون قابليتلرى يوق حكمندهدر. ديمك اونلر دائرۀِ تربيۀِ إسلاميه ايچنده مسعود بر عائله حياتنى گچيرمگه مخصوص بر نوع مبارك مخلوقدرلر. بو مباركلرى إفساد ايدن قوميتهلر قهر اولسونلر!.. اللّٰه بو همشيرهلريمى ده بو سرسريلرڭ شرلرندن محافظه أيلهسين، آمين.
همشيرهلرم! محرمجه بو سوزيمى سزه سويلهيورم: معيشت دردى ايچون؛ سرسرى، أخلاقسز، فرنكمشرب بر قوجهنڭ تحكّمى آلتنه گيرمكدنسه، فطرتڭزدهكى إقتصاد و قناعتله، كويلى معصوم قادينلرڭ نفقهلرينى كنديلرى چيقارمق ايچون چاليشمهلرى نوعندن كنديڭزى إدارهيه چاليشڭز، صاتمغه چاليشمايڭز. شايد سزه مناسب اولميان بر أركك قسمت اولسه، سز قسمتڭزه راضى اولڭز و قناعت ايديڭز. إن شاء اللّٰه رضاڭز و قناعتڭزله او ده إصلاح اولور. يوقسه شيمديكى ايشيتديگم گبى، محكمهلره بوشانمق ايچون مراجعت ايدهجكسڭز. بو ده، حيثيتِ إسلاميه و شرفِ ملّيهمزه ياقيشماز!
اوچنجى نكته:
عزيز همشيرهلرم؛ قطعيًا بيليڭز كه: دائرۀِ مشروعهنڭ خارجندهكى ذوقلرده، لذّتلرده؛ اون درجه اونلردن زياده ألملر و زحمتلر بولونديغنى رسالۀِ نور يوزر قوّتلى دليللرله، حادثاتلرله إثبات ايتمشدر. اوزون تفصيلاتى رسالۀِ نورده بولابيليرسڭز.
أزجمله: كوچك سوزلردن آلتنجى، يدنجى، سكزنجى سوزلر و گنجلك رهبرى بنم بدلمه سزلره تام بو حقيقتى گوسترهجك. اونڭ ايچون دائرۀِ مشروعهدهكى كيفه إكتفا ايديڭز و قناعت گتيريڭز. سزڭ خانهڭزدهكى معصوم أولادلريڭزله معصومانه صحبت، يوزر سينهمادن داها زياده ذوقليدر. هم قطعيًا بيليڭز كه؛ بو حياتِ دنيويهده حقيقى لذّت، ايمان دائرهسندهدر و ايماندهدر. و أعمالِ صالحهنڭ هر بريسنده بر معنوى لذّت وار. و ضلالت و سفاهتده، بو دنياده دخى غايت آجى و چركين ألملر بولونديغنى رسالۀِ نور يوزر قطعى دليللرله إثبات ايتمشدر. عادتا ايمانده بر جنّت چكردگى و ضلالتده و سفاهتده بر جهنّم چكردگى بولونديغنى، بن كندم چوق تجربهلرله و حادثهلرله عين اليقين گورمشم و رسالۀِ نورده بو حقيقت تكرار ايله يازيلمش. أڭ شديد معنّد و معترضلرڭ ألنه گيروب؛ هم رسمى أهلِ وقوفلر و محكمهلر او حقيقتى جرح ايدهمهمشلر. شيمدى سزڭ گبى مبارك و معصوم همشيرهلريمه و أولادلرم حكمنده كوچكلريڭزه، باشده تستّر رسالهسى و گنجلك رهبرى و كوچك سوزلر بنم بدلمه سزلره درس ويرسين.
بن ايشيتدم كه؛ بنم سزه جامعده درس ويرمكلگمى آرزو ايدييورسڭز. فقط بنم پريشانيتمله برابر خستهلغم و چوق أسباب، بو وضعيته مساعده ايتمييور. بن ده سزڭ ايچون يازديغم بو درسمى اوقويان و قبول ايدن بتون همشيرهلريمى، بتون معنوى قزانجلريمه و دعالريمه نور شاكردلرى گبى داخل ايتمگه قرار ويردم. أگر سز بنم بدلمه رسالۀِ نورى قسمًا ألده ايدوب اوقوسهڭز ويا ديڭلهسهڭز، او وقت قاعدهمز موجبنجه؛ بتون قارداشلريڭز اولان نور شاكردلرينڭ معنوى قزانجلرينه و دعالرينه ده حصّهدار اولويورسڭز.
بن شيمدى داها زياده يازاجقدم؛ فقط چوق خسته و چوق ضعيف و چوق إختيار و تصحيحات گبى چوق وظيفهلرم بولونديغندن، شيمديلك بو قدرله إكتفا ايتدم.
اَلْبَاقٖى هُوَ الْبَاقٖى
دعاڭزه محتاج قارداشڭز
سعيد النورسى
❊ ❊ ❊
(محرمدر. شيمديلك مدرسة الزهرا أركانلرينه مخصوصدر.)
(إختيار قادينلره أهمّيتلى بر مژده و بكار و مجرّد قالمق ايستهين گنج قيزلره بر إخطار)
حديثِ شريفده (عَلَيْكُمْ بِدٖينِ الْعَجَائِزِ) گوسترييور كه؛ آخر زمانده قوّتلى ايمان، إختيار قادينلرده بولونور كه «ديندار إختيار قادينلرڭ ديننه تابع اولڭ» دييه حديث فرمان ايتمش.
هم رسالۀِ نورڭ درت أساسندن بر أساسى شفقتدر و قادينلر شفقت قهرمانى بولونماسندن، حتّى أڭ قورقاغى ده قهرمانجهسنه روحنى ياوروسنه فدا ايدر.
بو زمانده او قيمتدار والدهلر و همشيرهلر، بيوك بر حادثه ايله قارشيلاشييورلر. محرمجه و إفشاسى مناسب اولميان بر حقيقتِ فطريهسنى نور شاكردلرندن مجرّد قالمق ايستهين ويا مجبور اولڭ قيزلر قسمنه بيان ايتمك لازم گلدى دييه روحمه إخطار ايديلدى. بن ده ديرم كه:
قيزلرم، همشيرهلرم! بو زمان، أسكى زمانه بڭزهمييور. تربيۀِ إسلاميه يرينه تربيۀِ مدنيه ياريم عصره ياقين حياتِ إجتماعيهمزه يرلشديگى ايچون، بر أركك بر قادينى أبدى بر رفيقۀِ حيات و سعادتِ حياتِ دنيويهيه مدار و سائر گناهلردن كندينى محافظه ايتمك ايچون آلمق لازم گليركن؛ او بيچاره ضعيفهيى دائمى تحكّم آلتنده، يالڭز دنيوى گنجلگنده سَور. اوڭا ويرديگى راحتڭ بعضًا اون مِثلى اونى زحمتلره صوقار. أگر شرعًا كفوّ تعبير ايديلن بربرينه دنك اولمازسه، حقوقِ شرعيه نظره آلينماديغندن حياتى دائما عذاب ايچنده گچر. قيصقانجلق ده مداخله ايدرسه داها برباد اولور.
ايشته بو إزدواجه سَوق ايدن اوچ سبب وار:
بريسى:
تناسلڭ دوامى ايچون، حكمتِ إلٰهيه، او فطرى خدمته بر اجرت اولارق بر فطرى مَيل و شوق ويرمش. حالبوكه أرككده او ذوق اون دقيقهلق بر لذّت ويرسه ده، أگر مشروع ايسه أركك بر ساعت مشقّت چكهبيلير. فقط قادين، اون دقيقهلق او ذوق ايچون اون آى چوجغى كندى وجودنده زحمتنى چكمكله اون سنه چوجغڭ حياتنه يارديمله مشقّت چكر. ديمك او اون دقيقهلق فطرى مَيل، بو اوزون مشقّتلره سَوق ايتديگى ايچون أهمّيتى قالماز. حسّ و نفس، اونڭله اونى إزدواجه تحريك ايتمهملى.
ايكنجيسى:
فطرةً قادين، ضعفى ايچون معيشت نقطهسنده بر يارديمجىيه محتاجدر. بو إحتياج ايچون شيمديكى تربيۀِ إسلاميه درسى آلميان، سرسريلگه، تحكّمه آليشانلردن او كوچك بر إعاشهسى خاطرى ايچون تحكّملرى آلتنه گيروب رياكارانه قوجهسنڭ رضاسنى تحصيل ايتمك يولنده حياتِ دنيويه و اخرويهسنڭ مدارى اولان عبوديتى و أخلاقنى بوزمق بدلنه، كوى قادينلرى گبى كندى نفقهسنى كندى چاليشماسيله قزانمق، اون دفعه داها قولايدر. رزّاقِ حقيقى چوجقلرڭ رزقنى سوت ايله ويرديگى گبى، اونلرڭ ده رزقنى او خالقِ كريم ويرييور. او رزق خاطرى ايچون نمازسز و أخلاقنى غائب ايتمش بر زوج آرامق، رياكارانه چاليشوب تحكّمى آلتنه گيرمك؛ ألبته نور طلبهسنڭ كارى دگل.
اوچنجيسى:
قادينلغڭ فطرتنده چوجق اوقشامق و سَوْمك ميلانى وار. و بر أولادينڭ دنياده اوڭا خدمتى و آخرتده ده شفاعتى و والدهسى ئولدكدن صوڭره اوڭا حسناتى ايله يارديمى، او مَيلِ فطرىيى قوّتلنديروب أولنديرمگه سَوق ايتمش. حالبوكه شيمدى تربيۀِ إسلاميه يرينه گيرن تربيۀِ مدنيه ايله اون دانهدن بر ايكى حقيقى أولاد، كندى والدهسنڭ شفقتنه مقابل فداكارانه خدمت و ديندارانه دعالريله و حسناتلريله والدهسنڭ دفترِ أعمالنه حسنهلر يازديرمق و آخرتده ده صالح ايسه والدهسنه شفاعت ايتمك إحتمالنه مقابل، اوندن سكزى او حالتى گوسترمديگندن؛ بو فطرى مَيل و نفسانى شوق ايله او بيچاره ضعيفهلر بويله آغير بر حياته قطعى مجبور اولمادن گيرمهمك گركدر. ايشته بو إشارت ايتديگمز حقيقته بناءً، بكار قالمق ايستهين نور شاكردلرندن اولان قيزلره ديرم كه:
تام موافق و ديندار و أخلاقلى بر زوج بولمادن كندينى آچيق صاچيقلقله صاتماسينلر. أگر بولونمادى؛ نورڭ بر قسم فداكار شاكردلرى گبى مجرّد قالوب تا اوڭا لايق و أبدى بر آرقداش اولاجق و تربيۀِ إسلاميهيى آلمش وجدانلى بر مشترى اوڭا چيقسين. و سعادتِ أبديهسى، موقّت بر كيفِ دنيوى ايچون بوزولماسين و مدنيتڭ سيّئاتى ايچنده بوغولماسين. (*)
سعيد النورسى
(*): همشيرهلر و گنج قيزلر تستّر رسالهسنى اوقوماليدرلر.
* * *
گنج نورجى قيزلره عائد مكتوبه أك
وقتيله سزه گوندريلن بر مكتوبدن بر پارچهدر.
بو شهرده رسالۀِ نوره إنتساب ايدن إختيار خانملر ثبات ايتدكلرينى و باشقهلرى گبى صارصيلمدقلرينى دوشوندم. بردن بو حديثِ شريف إخطار ايديلدى: (عَلَيْكُمْ بِدٖينِ الْعَجَائِزِ)
يعنى، آخر زمانده إختيار قادينلرڭ فطرةً ضعيفه و حسّاسه و شفقتلى اولمالرندن هركسدن زياده ديندهكى تسلّى و نوره محتاج اولدقلرى گبى هركسدن زياده فطرتلرنده شفقت جهتيله، دينده بولديغى نهايتسز شفقتپرورانه بر نورِ تسلّىيه و إلتفات و مرحمت و رحمته و نقطۀِ إستناده و نقطۀِ إستمداده إحتياجلرى واردر و ثبات ايتمك فطرتلرينڭ مقتضاسيدر. اونڭ ايچون بو زمانده او حاجاتى تام يرينه گتيرن رسالۀِ نور، هر شيدن زياده اونلرڭ روحلرينه خوش گلييور و قلبلرينه ياپيشييور.
سعيد النورسى
* * *
غايت أهمّيتلى بر حقيقته غايت قيصه بر إشارت
بعض أحاديثِ شريفه ايله إشارت وار كه: «آخر زمانده قادينلر طائفهسنده حقائقِ ايمانيه زياده إنكشاف ايدهجك. او زمانڭ ضلالت تهلكهلرندن بر درجه محفوظ قالاجقدر.»
بر حديثِ شريف فرمان ايدر كه: (عَلَيْكُمْ بِدٖينِ الْعَجَائِزِ) يعنى «آخر زمانده إختيار قادينلرڭ دينلرينه إقتدا ايديڭز.» ديمك، شفقت قهرمانلرى اولان قادينلر، او سجيۀِ شفقتدن چيقان صميميت و إخلاص ايله او زمانڭ رياكارانه ضلالت تهلكهلرندن قورتولمغه وسيله اولور. إسلاميتنى محافظه ايدرلر.
هم بر حديثِ شريف فرمان ايدييور كه: (اَبِى الْبَنَاتِ مَرْزُوقٌ) يعنى «قيزلرڭ باباسنڭ رزقنه بركت دوشر.» ديمك، قيز چوجقلرى آخر زمانده چوغالير. هم مبارك و رزقلرى بركتلى اولور.
بن چوق زمان أوّل بو نوع حديثلرڭ سرّينى بيلمييوردم. جنابِ حقّه شكر كه بو آخرده بر درجه او سرّى آڭلادم. غايت قيصهجه بر إشارت ايدهجگز:
نوعِ بشرده ياورولر، سائر حيوانلر گبى چابوق كندى كندينه مالك اولماديغندن، ياشامقده حيوانڭ ايكى اوچ آى يرينه اون سنه بلكه داها زياده شفقتلى بر حمايته محتاج اولدقلرندن بو سرّ ايچون جنسِ حيوانه مخالف اولارق إنساندهكى ولدلرينه قارشى شفقت، بر سجيۀِ فطرى اولارق دوام ايتمك لازم گلمش.
هم إقتدارسز ياورولره و ضعيف والدهلرينه تام يارديم و حمايه ايتمك حكمتيله أرككلرده ده حيثيت، ناموس سجيهسى فطرتنده درج ايديلمش. بو ناموسده خالص و اجرتسز، مقابلهسز، صميمى بر قهرمانلق درج ايديلمش. فقط او سجيه بعض أسباب ايله بر درجه بوزولديغى ايچون صميمى و خالص قهرمانلق سجيهسى أكثريتده ضعيفلامش.
فقط قادينلرده او سجيۀِ فطريه اولان شفقت قهرمانلغى بوزولمهمش. بو سجيۀِ فطرى أهلِ إسلامده، آخر زمانده بيوك بر خدمت و حياتِ إجتماعيهده، إسلاميت دائرهسنده بر أساس اولاجغنه او گبى حديثِ شريفلر إشارت ايدوب رمزًا خبر ويرييورلر.
سعيد النورسى
* * *
﴿بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ﴾
﴿اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا﴾
باشقه خارج مملكتده مهمّ يرلرده جريدهلرله صوريلان «نهدن سنّتِ سنيهيه مخالف اولارق مجرّد قالدڭ؟» سؤالنه بر جوابدر.
أوّلا، مكتوبڭزى غايت خسته اولان استاديمزه اوقودق. استاديمز ايسه «بن شدّتلى خسته اولماسه ايدم، بو چوق قيمتدار و مدقّق و مبارك قارداشلريمه تفصيلاتلى بر جواب يازاجقدم. فقط بو شدّتلى وضعيتم مساعده ايتمديگندن غايت قيصه، بر قاچ نقطهيى او مبارك و صميمى قارداشلريمه و خدمتِ قرآنيهده آرقداشلريمه يازارسڭز.» ديدى.
برنجيسى: قرق سنهدن بَرى غايت دهشتلى بر زندقه هجومى قارشيسنده، هر شيئنى فدا ايدهجك حقيقى فداكارلر لازم گلديگى بر زمانده، قرآنِ حكيمڭ حقيقتنه، دگل دنيا سعادتمى، بلكه لزوم اولسه آخرت سعادتمى دخى فدا ايتمگه قرار ويردم. دگل بر سنّت اولان موقّت دنيا زوجهلرينى آلمق، بلكه بو دنياده اون حورى ده بڭا ويريلسه ايدى بيراقمغه مجبوردم كه إخلاصِ حقيقى ايله حقيقتِ قرآنيهيه خدمت ايدهبيلهيم. چونكه بو دهشتلى دينسزلك قوميتهلرى، اويله دهشتلى هجوملرى و دسيسهلرى ياپييورلردى كه بونلره قارشى گلمك ايچون أعظمى فداكارلق ياپمق و حركاتِ دينيهسنى رضاءِ إلٰهيدن باشقه هيچ بر شيئه آلَت ياپمامق لازم گلييوردى.
بيچاره بر قسم عالملر و أهلِ تقوا إنسانلر، چولوق چوجغنڭ معيشت ديردى ايچون بدعهلره فتوا ويرديلر ويا طرفدار گورونديلر. خصوصًا دين درسلرينى قالديروب أذانِ محمّدىيى قالديرمق گبى دهشتلى هجوملره قارشى، أعظمى فداكارلق و أعظمى ثبات و متانت و هر شيدن إستغنا ايتمك لزومى قارشيسنده، بن بر سنّتِ سنيه اولان أولنمك عادتنى ترك ايتدم كه تا چوق حراملره گيرميهيم و چوق واجبلرى و فرضلرى ياپابيلهيم. بر سنّت يوزندن يوز گناهه گيريلمز. چونكه او قرق سنه ظرفنده بر تك سنّتى يرينه گتيرن بعض خواجهلر، اون كبائره و حراملره گيرمگه، بر قسم سنّت و فرضلرى بيراقمغه كنديلرينى مجبور بيلديلر.
ثانيًا: آيتِ كريمهده (فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ) و حديثِ شريفدهكى (تَنَاكَحُوا تَكَاثَرُوا) گبى أمرلر أمرِ دائمى و وجوبى دگلدرلر. بلكه إستحبابى و سنّت أمرلريدر. هم شرطلره باغليدر. هم ده هركس ايچون هر وقت دگلدر.
هم ده (لَا رُهْبَانِيَّةَ فِى الْاِسْلَامِ) «رهبانيت إسلاميتده يوقدر.» معناسى، رهبانيلر گبى تجرّد مردوددر، حقيقتسزدر، حرامدر ديمك دگلدر. بلكه (خَيْرُ النَّاسِ مَنْ يَنْفَعُ النَّاسَ) حديثنڭ سرّى ايله حياتِ إجتماعيهيه خدمت ايتمك ايچون إجتماعى بر عادتِ إسلاميهيه ترويجدر. يوقسه سلفِ صالحيندن بيڭلرله أهلِ حقيقت إنزوايه، مغارهلره موقّةً گيرمشلر. دنيانڭ فانى مزيّناتندن إستغنا و تجرّد ايتمشلر، تا كه حياتِ أبديهلرينه تام خدمت ايتسينلر.
مادام شخصى و خصوصى كمالاتِ باقيهسى ايچون دنيايى ترك ايدنلر، سلفِ صالحيندن چوق وار. ألبته خصوصى دگل، كلّى و عمومى اولارق چوق بيچارهلرڭ سعادتِ باقيهلرى ايچون و ضلالته دوشمهملرى و ايمانلرينى تقويه ايدوب قورتارمهلرى ايچون و حقيقتِ قرآنيه و ايمانيهيه تام خدمت ايتمك و خارجدن گلن، داخلده چيقان دينسزلره قارشى طايانمق ايچون زائل و فانى دنياسنى ترك ايتمك، ألبته سنّتِ سنيهيه مخالفت دگل بلكه حقيقتِ سنّته مطابقتدر. و صدّيقِ أكبرڭ «جهنّمده وجودم بيوسون، تا أهلِ ايمانه ير بولونماسين.» دييه فداكارلقده أعظمى صداقتڭ بر ذرّهسنى قزانمق فكريله، بيچاره سعيد بتون عمرنده تجرّدى، إستغنايى إختيار ايتمش.
ثالثًا: رسالۀِ نورڭ طلبهلرينه «باشقهلرى أولنييورلر، سز تزوّجدن واز گچڭز.» دينيلمهمش، دينيلمز. فقط طلبهلر بر قاچ طبقهدر. بر طبقهنڭ حقيقى إخلاصى غائب ايتمهمك و حقيقى فداكارلق و أعظمى بر صداقت طاشيمق ايچون دنيا إحتياجلرينه ممكن اولديغى قدر، عمرينڭ موقّت بر قسمنده باغلانمامسى بو زمانده لازم گلييور.
أگر خدمتِ قرآنيه و ايمانيهده يارديمجى بر خانم بولسه آلير. خدمتنه ضرر ويرمز. لِلّٰهِ الحمد بو نوعدن چوق نور طلبهلرى وار، زوجهلرى اونلردن گرى قالمييورلر. بلكه قادينلردهكى شفقتدن گلن اجرتسز فطرى قهرمانلق و حقيقى إخلاص جهتيله زوجندن داها ايلرى گيدهبيلير. نور طلبهلرينڭ يتيشمش قسملرندن أكثريسى أولنمشلر، بو سنّتى يرينه گتيرمشلردر. رسالۀِ نور اونلره دير كه:
خانهڭز بر كوچك مدرسۀِ نوريه، بر مكتبِ عرفان اولسون كه بو سنّت تام يرينه گلسين. سنّتِ سنيهنڭ ميوهسى اولان چوجقلر آخرتده سزه شفاعتجى اولسونلر. دنياده ده ايمان درسنى آلوب سزه حقيقى أولاد اولسونلر. يوقسه بو اوتوز سنهده قسمًا اولديغى گبى او چوجقلره يالڭز تربيۀِ مدنيه ويريلسه بر جهتده او چوجقلر دنياده فائدهسز و آخرتده دعواجى اولارق «نه ايچون ايمانمى قورتارمديڭز؟» دييهجكلرندن پدر و والدهلرينى محزون ايتمك، سنّتِ سنيهنڭ حكمتنه منافى اولور.
* * *