(اوتوز ايكنجى سوزدن)
ايكنجى نقطهنڭ ايكنجى مبحثى
أهلِ ضلالتڭ وكيلى، طوتونهجق و ضلالتنى اوڭا بنا ايدهجك هيچ بر شى بولاماديغى و ملزم قالديغى زمان شويله دييور كه:
«بن، سعادتِ دنيايى و لذّتِ حياتى و ترقّياتِ مدنيتى و كمالِ صنعتى؛ كندمجه، آخرتى دوشونمهمكده و اللّٰهى طانيمهمقده و حبِّ دنياده و حرّيتده و كندينه گوونمكده گورديگم ايچون، إنسانڭ أكثريسنى بو يوله شيطانڭ همّتيله سَوق ايتدم و ايدييورم.»
الجواب: بز دخى قرآن نامنه دييورز كه: أى بيچاره إنسان! عقلڭى باشڭه آل! أهلِ ضلالتڭ وكيلنى ديڭلهمه! أگر اونى ديڭلرسهڭ خسارتڭ او قدر بيوك اولور كه، تصوّرندن روح، عقل و قلب ئورپرير. سنڭ اوڭڭده ايكى يول وار:
بريسى: أهلِ ضلالتڭ وكيلنڭ گوسترديگى شقاوتلى يولدر.
ديگرى: قرآنِ حكيمڭ تعريف ايتديگى سعادتلى يولدر. ايشته او ايكى يولڭ پك چوق موازنهلرينى، چوق سوزلرده، خصوصًا كوچك سوزلرده گوردڭ و آڭلادڭ. شيمدى مقام مناسبتيله بيڭده بر موازنهلرينى ينه گور، آڭلا. شويله كه:
شرك و ضلالتڭ و فسق و سفاهتڭ يولى، إنسانى نهايت درجهده سقوط ايتديرييور. حدسز ألملر ايچنده نهايتسز آغير بر يوكى ضعيف و عاجز بلنه يوكلتير. چونكه إنسان، جنابِ حقّى طانيمازسه و اوڭا توكّل ايتمزسه، او وقت إنسان، غايت درجهده عاجز و ضعيف، نهايت درجهده محتاج، فقير، حدسز مصيبتلره معروض، ألملى، كدرلى بر فانى حيوان حكمنده اولوب، بتون سَوْديگى و علاقه پيدا ايتديگى بتون أشيادن متماديًا فراق ألمنى چكه چكه، نهايتده، باقى قالان بتون أحبابنى بر فراقِ أليم ايچنده بيراقوب، قبرڭ ظلماتنه يالڭز اولارق گيدر.
هم مدّتِ حياتنده غايت جزئى بر إختيار و كوچك بر إقتدار و قيصهجق بر حيات و آز بر عمر و سونوك بر فكر ايله نهايتسز ألملر ايله و أمللر ايله فائدهسز چارپيشير و حدسز آرزولرڭ و مقاصدڭ تحصيلنه، ثمرهسز بوش بوشنه چاليشير. هم كندى وجودينى يوكلنهمديگى حالده، قوجه دنيا يوكنى بيچاره بلنه و قفاسنه يوكلهنير. داها جهنّمه گيتمهدن جهنّم عذابنى چكر.
أوت شو أليم ألمى و دهشتلى معنوى عذابى حسّ ايتمهمك ايچون، أهلِ ضلالت إبطالِ حسّ نوعندن غفلت سرخوشلغيله موقّةً حسّ ايتمز. فقط حسّ ايدهجگى زمان يعنى قبره ياقين اولديغى وقت بردن حسّ ايدر. چونكه جنابِ حقّه حقيقى عبد اولمازسه، كندى كندينه مالك ظن ايدهجك. حالبوكه او جزئى إختيار، او كوچك إقتدارى ايله شو فورطنهلى دنياده وجودينى إداره ايدهمييور. حياتنه مضر ميقروبدن طوت، تا زلزلهيه قدر بيڭلر طائفه دشمنلرى، حياتنه قارشى تهاجم وضعيتنده گورور. أليم بر قورقو دهشتى ايچنده هر وقت كندينه مدهش گورونن قبر قپوسنه باقييور.
هم بو وضعيتده ايكن إنسانيت إعتباريله نوعِ إنسانى ايله و دنيا ايله علاقهدار اولديغى حالده، دنيايى و إنسانى حكيم، عليم، قدير، رحيم، كريم بر ذاتڭ تصرّفنده تصوّر ايتمديگى و اونلرى تصادف و طبيعته حواله ايتديگى ايچون، دنيانڭ أهوالى و إنسانڭ أحوالى اونى دائما إزعاج ايدر. كندى ألميله برابر إنسانلرڭ ألمنى ده چكر. دنيانڭ زلزلهسى، طاعونى، طوفانى، قحط و غلاسى، فنا و زوالى، اوڭا غايت مُزعج و قراڭلقلى برر مصيبت صورتنده اونى تعذيب ايدر.
هم شو حالدهكى إنسان، مرحمت و شفقته لايق دگلدر. چونكه كندى كندينه بو دهشتلى وضعيتى ويرييور. سكزنجى سوزده قويويه گيرمش ايكى قارداشڭ موازنۀِ حالنده دينلديگى گبى؛ ناصل بر آدم، گوزل بر باغچهده، گوزل بر ضيافتده، گوزل أحبابلر ايچنده، نزاهتلى، طاتلى، ناموسلى، خوش، مشروع بر لذّت و أگلنجهيه قناعت ايتمهيوب، غيرِ مشروع و ملوّث بر لذّت ايچون چركين و نجس بر شرابى ايچسه، سرخوش اولوب كندينى قيش اورتهسنده، پيس بر يرده و حتّى جاناوارلر ايچنده تخيّل ايتسه، تيترهيوب باغيروب چاغيرسه ناصل مرحمته لايق دگل. چونكه أهلِ ناموس و مبارك آرقداشلرينى جاناوار تصوّر ايدر، اونلره قارشى حقارت ايدر. هم ضيافتدهكى لذيذ طعاملرى و تميز قابلرى ملوّث، پيس طاشلر تصوّر ايدر، قيرمغه باشلار. هم مجلسده محترم كتابلرى و معنيدار مكتوبلرى معناسز و عادى نقشلر تصوّر ايدر، ييرتهرق آياق آلتنه آتار و هكذا... بويله بر شخص، ناصل مرحمته مستحق دگلدر، بلكه طوقاده مستحقدر.
اويله ده: سوءِ إختيارندن نشئت ايدن كفر سرخوشلغيله و ضلالت ديوانهلگيله صانعِ حكيمڭ شو مسافرخانۀِ دنياسنى، تصادف و طبيعت اويونجغى اولديغنى توهّم ايدوب و جلوۀِ أسماءِ إلٰهيهيى تازهلنديرن مصنوعاتڭ، زمانڭ گچمهسيله وظيفهلرينڭ بيتديگندن عالمِ غيبه گچمهلرينى، عدم ايله إعدام تصوّر ايدهرك و تسبيحات صدالرينى، زوال و فراقِ أبدى واويلاسى اولدقلرينى تخيّل ايتديگندن و مكتوباتِ صمدانيه اولان شو موجودات صحيفهلرينى، معناسز، قارمهقاريشق تصوّر ايتديگندن و عالمِ رحمته يول آچان قبر قپوسنى ظلماتِ عدم آغزى تصوّر ايتديگندن و أجلى، حقيقى أحبابلره وصال دعوتى اولديغى حالده، بتون أحبابلردن فراق نوبتى تصوّر ايتديگندن؛ هم كندينى دهشتلى بر عذابِ أليمده بيراقييور، هم موجوداتى، هم جنابِ حقّڭ أسماسنى، هم مكتوباتنى إنكار و تزييف و تحقير ايتديگندن، مرحمته و شفقته لايق اولماديغى گبى، شدّتلى بر عذابه ده مستحقدر. هيچ بر جهتده مرحمته لايق دگلدر.
ايشته أى بدبخت أهلِ ضلالت و سفاهت! شو دهشتلى سقوطه قارشى و أزيجى مأيوسيته مقابل؛ هانگى تكمّلڭز، هانگى فنونڭز، هانگى كمالڭز، هانگى مدنيتڭز، هانگى ترقّياتڭز قارشى گلهبيلير؟ روحِ بشرڭ أشدِّ إحتياج ايله محتاج اولديغى حقيقى تسلّىيى نرهده بولابيليرسڭز؟
هم گوونديگڭز و بل باغلاديغڭز و آثارِ إلٰهيهيى و إحساناتِ ربّانيهيى اونلره إسناد ايتديگڭز هانگى طبيعتڭز، هانگى أسبابڭز، هانگى شريكڭز، هانگى كشفياتڭز، هانگى ملّتڭز، هانگى باطل معبوديڭز، سزى سزجه إعدامِ أبدى اولان موتڭ ظلماتندن قورتاروب، قبر حدودندن، برزخ حدودندن، محشر حدودندن، صراط كوپريسندن حاكمانه گچيرهبيلير، سعادتِ أبديهيه مظهر ايدهبيلير؟
حالبوكه قبر قپوسنى قپاماديغڭز ايچون، سز قطعى اولارق بو يولڭ يولجيسيسڭز. بويله بر يولجى، اويله بريسنه طايانير كه، بتون بو دائرۀِ عظيمه و بو گنيش حدودلر، اونڭ تحتِ أمرنده و تصرّفندهدر.
هم دخى، أى بدبخت أهلِ ضلالت و غفلت! «غيرِ مشروع بر محبّتڭ نتيجهسى، مرحمتسز عذاب چكمكدر.» قاعدهسى سرّنجه، سز، فطرتڭزدهكى جنابِ حقّڭ ذات و صفات و أسماسنه صرف ايديلهجك محبّت و معرفت إستعدادينى و شكر و عبادات جهازاتنى، نفسڭزه و دنيايه غيرِ مشروع بر صورتده صرف ايتديگڭزدن، بِالإستحقاق جزاسنى چكييورسڭز. چونكه جنابِ حقّه عائد محبّتى، نفسڭزه ويرديڭز. محبوبڭز اولان نفسڭزڭ حدسز بلاسنى چكييورسڭز. چونكه حقيقى بر راحتى او محبوبڭزه ويرمييورسڭز. هم اونى، حقيقى محبوب اولان قديرِ مطلقه توكّل ايله تسليم ايتمييورسڭز، دائما ألم چكييورسڭز.
هم جنابِ حقّڭ أسماء و صفاتنه عائد محبّتى، دنيايه ويرديڭز و آثارِ صنعتنى، عالمڭ أسبابنه تقسيم ايتديڭز؛ بلاسنى چكييورسڭز. چونكه او حدسز محبوبلريڭزڭ بر قسمى سزه اللّٰهه ايصمارلادق ديمهيوب، سزه آرقهسنى چويروب، بيراقوب گيدييور. بر قسمى سزى هيچ طانيمايور، طانيسه ده سزى سومييور. سوسه ده سزه بر فائده ويرمييور. دائما حدسز فراقلردن و اميدسز دونمهمك اوزره زواللردن عذاب چكييورسڭز.
ايشته أهلِ ضلالتڭ سعادتِ حياتيه و تكمّلاتِ إنسانيه و محاسنِ مدنيت و لذّتِ حرّيت ديدكلرى شيلرڭ ايچ يوزلرى و ماهيتلرى بودر. سفاهت و سرخوشلق بر پردهدر، موقّةً حسّ ايتديرمز. «توه اونلرڭ عقلنه!» دى...
امّا قرآنڭ جادّۀِ نورانيهسى ايسه: بتون أهلِ ضلالتڭ چكديگى يارهلرى، حقائقِ ايمانيه ايله تداوى ايدر. بتون أوّلكى يولدهكى ظلماتى طاغيتير. بتون ضلالت و هلاكت قپولرينى قپاتير. شويله كه:
إنسانڭ ضعف و عجزينى و فقر و إحتياجنى، بر قديرِ رحيمه توكّل ايله تداوى ايدر. حيات و وجودڭ يوكنى، اونڭ قدرتنه، رحمتنه تسليم ايدوب؛ كندينه يوكلهمهيوب بلكه كنديسى او حياتنه و نفسنه بينر حكمنده بر راحت مقام بولور. كنديسنڭ «ناطق بر حيوان» دگل، بلكه حقيقى بر إنسان و مقبول بر مسافرِ رحمٰن اولديغنى بيلديرر. دنيايى، بر مسافرخانۀِ رحمٰن اولديغنى گوسترمكله و دنيادهكى موجودات ايسه، أسماءِ إلٰهيهنڭ آيينهلرى اولدقلرينى و مصنوعاتى ايسه، هر وقت تازهلهنن مكتوباتِ صمدانيه اولدقلرينى بيلديرمكله، إنسانڭ فناءِ دنيادن و زوالِ أشيادن و حبِّ فانياتدن گلن يارهلرينى گوزلجه تداوى ايدر و أوهامڭ ظلماتندن قورتارير.
هم موت و أجلى، عالمِ برزخه گيدن و عالمِ بقاده اولان أحبابلره وصال و ملاقات مقدّمهسى اولارق گوسترر. أهلِ ضلالتڭ نظرنده بتون أحبابندن بر فراقِ أبدى تلقّى ايتديگى ئولوم يارهلرينى بويلهجه تداوى ايدر. و او فراق، عينِ لقاء اولديغنى إثبات ايدر.
هم قبرڭ عالمِ رحمته و دارِ سعادته و باغستانِ جنانه و نورستانِ رحمانه آچيلان بر قپو اولديغنى إثبات ايتمكله، بشرڭ أڭ مدهش قورقوسنى إزاله ايدوب، أڭ أليم و قساوتلى و صيقنتيلى اولان برزخ سياحتنى، أڭ لذيذ و انسيتلى و فرحلى بر سياحت اولديغنى گوسترر. قبر ايله أژدرها آغزينى قپاتير، گوزل بر باغچهيه قپو آچار. يعنى قبر أژدرها آغزى اولماديغنى، بلكه باغستانِ رحمته آچيلان بر قپو اولديغنى گوسترر.
هم مؤمنه دير: «إختيارڭ جزئى ايسه؛ كندى مالكڭڭ إرادۀِ كلّيهسنه ايشڭى بيراق. إقتدارڭ كوچك ايسه، قديرِ مطلقڭ قدرتنه إعتماد ايت. حياتڭ آز ايسه، حياتِ باقيهيى دوشون. عمرڭ قيصه ايسه؛ أبدى بر عمرڭ وار، مراق ايتمه. فكرڭ سونوك ايسه؛ قرآنڭ گونشى آلتنه گير، ايمانڭ نوريله باق كه: ييلديز بوجگى اولان فكرڭ يرينه هر بر آيتِ قرآن، برر ييلديز مِثللو سڭا ايشيق ويرر. هم حدسز أمللرڭ، ألملرڭ وارسه، نهايتسز بر ثواب و حدسز بر رحمت سنى بكلهيور. هم حدسز آرزولرڭ، مقاصدڭ وارسه، اونلرى دوشونوب مضطرب اولمه. اونلر بو دنيايه صيغيشماز. اونلرڭ يرلرى باشقه دياردر و اونلرى ويرن ده باشقهدر.»
هم دير: «أى إنسان! سن كنديڭه مالك دگلسڭ. سن، قدرتى نهايتسز بر قدير، رحمتى حدسز بر رحيمِ ذاتِ ذو الجلالڭ مملوكيسڭ. اويله ايسه سن، كندى حياتڭى كنديڭه يوكلهيوب زحمت چكمه؛ چونكه حياتى ويرن اودر، إداره ايدن ده اودر. هم دنيا صاحبسز دگل كه، سن كندى قفاڭه دنيا يوكنى يوكلتديرهرك أهوالنى دوشونوب مراق ايتمه؛ چونكه اونڭ صاحبى حكيمدر، عليمدر. سن ده مسافرسڭ؛ فضولى اولارق قاريشمه، قاريشديرمه.
هم إنسانلر، حيوانلر گبى موجودات، باشى بوش دگللر؛ بلكه وظيفهدار مأموردرلر. بر حكيمِ رحيمڭ نظرندهدرلر. اونلرڭ آلام و مشقّتلرينى دوشونوب، روحڭه ألم چكديرمه. و اونلرڭ خالقِ رحيمنڭ رحمتندن داها ايلرى شفقتڭى سورمه. هم سڭا دشمنلق وضعيتنى آلان ميقروبدن تا طاعون و طوفان و قحط و زلزلهيه قدر بتون أشيانڭ ديزگينلرى، او رحيمِ حكيمڭ ألندهدرلر. او حكيمدر، عبث ايش ياپماز. رحيمدر، رحيميتى چوقدر. ياپديغى هر ايشنده بر نوع لطف وار.»
هم دير: «شو عالم چندان فانيدر، فقط أبدى بر عالمڭ لوازماتنى يتيشديرييور. چندان زائلدر، گچيجيدر؛ فقط باقى ميوهلر ويرييور، باقى بر ذاتڭ باقى أسماسنڭ جلوهلرينى گوسترييور. و چندان لذّتلرى آز، ألملرى چوقدر؛ فقط رحمٰنِ رحيمڭ إلتفاتاتى، زوالسز حقيقى لذّتلردر. ألملر ايسه ثواب جهتيله معنوى لذّت يتيشديرييور. مادام مشروع دائره؛ روح و قلب و نفسڭ بتون لذّتلرينه، صفالرينه، كيفلرينه كافيدر. غيرِ مشروع دائرهيه گيرمه. چونكه او دائرهدهكى بر لذّتڭ بعضًا بيڭ ألمى وار. هم حقيقى و دائمى لذّت اولان إلتفاتاتِ رحمانيهيى غائب ايتمگه سببدر.»
هم ضلالتڭ يولنده سابقًا بيان ايديلديگى گبى أسفلِ سافلينه إنسانى اويله بر سقوط ايتديرييور كه؛ هيچ بر مدنيت، هيچ بر فلسفه اوڭا چاره بولامادقلرى و او درين ظلمات قويوسندن هيچ بر ترقّياتِ بشريه، هيچ بر كمالاتِ فنّيه إنسانى چيقاراماديغى حالده، قرآنِ حكيم ايمان و عملِ صالح ايله او أسفلِ سافلينه سقوطدن إنسانى أعلاىِ علّيّينه چيقارير و دلائلِ قطعيه ايله چيقارماسنى إثبات ايدييور و او درين قويويى ترقّياتِ معنويهنڭ باصامقلرى ايله و تكمّلاتِ روحيهنڭ جهازاتيله طولديرييور.
هم بشرڭ اوزون و فورطنهلى و دغدغهلى اولان أبد طرفندهكى يولجيلغنى غايت درجهده تسهيل ايدر و قولايلاشديرر. بيڭ، بلكه أللى بيڭ سنهلك مسافهيى بر گونده كسديرهجك وسائطى گوسترر.
هم سلطانِ أزل و أبد اولان ذاتِ ذو الجلالى طانتديرمقله، إنسانى اوڭا بر مأمور عبد و بر وظيفهدار مسافر وضعيتنى ويرر. هم دنيا مسافرخانهسنده، هم برزخى و اُخروى منزللرده كمالِ راحتله سياحتنى تأمين ايدر. ناصلكه بر پادشاهڭ مستقيم بر مأمورى، اونڭ دائرۀِ مملكتنده، هم هر ولايتڭ حدودلرندن سهولتله و طيّاره، گمى، شمندوفر گبى سرعتلى واسطۀِ سياحتله گزر، گچر. اويله ده: سلطانِ أزلىيه ايمان ايله إنتساب ايدن و عملِ صالح ايله إطاعت ايدن بر إنسان، شو مسافرخانۀِ دنيا منزللرندن و عالمِ برزخ و عالمِ محشر دائرهلرندن و هكذا قبردن صوڭرهكى بتون عالملرڭ گنيش حدودلرندن برق و براق سرعتنده گچر. تا سعادتِ أبديهيى بولور. و شو حقيقتى قطعى إثبات ايدر و أصفيا و أوليايه گوسترر.
هم ده قرآنڭ حقيقتى دير كه: «أى مؤمن! سندهكى نهايتسز محبّت قابليتنى، چركين و نقصان و شرور و سڭا مضر اولان نفسِ أمّارهڭه ويرمه. اونى محبوب و اونڭ هواسنى كنديڭه معبود إتّخاذ ايتمه. بلكه سندهكى او نهايتسز محبّت قابليتنى، نهايتسز بر محبّته لايق، هم نهايتسز سڭا إحسان ايدهبيلن، هم إستقبالده سنى نهايتسز مسعود ايدن، هم بتون علاقهدار اولديغڭ و اونلرڭ سعادتلريله مسعود اولديغڭ بتون ذاتلرى، إحساناتيله مسعود ايدن، هم نهايتسز كمالاتى بولونان و نهايتسز درجهده قدسى، علوى، منزّه، قصورسز، نقصانسز، زوالسز جمال صاحبى اولان و بتون أسماسى، نهايت درجهده گوزل اولان و هر إسمنده پك چوق أنوارِ حُسن و جمال بولونان و جنّت بتون گوزللكلريله و نعمتلريله، اونڭ جمالِ رحمتنى و رحمتِ جمالنى گوسترن و سَويملى و سَويلن بتون كائناتدهكى بتون حُسن و جمال و محاسن و كمالات، اونڭ جمالنه و كمالنه إشارت ايدن و دلالت ايدن و أماره اولان بر ذاتى، محبوب و معبود إتّخاذ ايت...»
هم دير: «أى إنسان! اونڭ أسماء و صفاتنه عائد إستعدادِ محبّتڭى، سائر بقاسز موجوداته ويرمه؛ فائدهسز مخلوقاته طاغيتمه. چونكه آثار و مخلوقات فانيدرلر. فقط او آثارده و او مصنوعاتده نقشلرى، جلوهلرى گورونن أسماءِ حسنى باقيدرلر، دائميدرلر. و أسماء و صفاتڭ هر بريسنده بيڭلر مراتبِ إحسان و جمال و بيڭلر طبقاتِ كمال و محبّت وار. سن يالڭز رحمٰن إسمنه باق كه: جنّت بر جلوهسى و سعادتِ أبديه بر لمعهسى و دنيادهكى بتون رزق و نعمت، بر قطرهسيدر.»
ايشته شو موازنه، أهلِ ضلالتله أهلِ ايمانڭ حيات و وظيفه جهتندهكى ماهيتلرينه إشارت ايدن
﴿لَقَدْ خَلَقْنَا الْاِنْسَانَ فٖٓى اَحْسَنِ تَقْوٖيمٍ ۞ ثُمَّ رَدَدْنَاهُ اَسْفَلَ سَافِلٖينَ ۞ اِلَّا الَّذٖينَ اٰمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ﴾
هم نتيجه و عاقبتلرينه إشارت ايدن (فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمُ السَّمَٓاءُ وَالْاَرْضُ) اولان آيته دقّت ايت. نه قدر علوى، معجزانه، بيان ايتديگمز موازنهيى إفاده ايدرلر.
برنجى آيت، اون برنجى سوزده تفصيلًا او آيتڭ إعجازكارانه و ايجازكارانه إفاده ايتديگى حقيقتى، او سوزده بيان ايديلديگندن، اونى اورايه حواله ايدرز.
ايكنجى آيت ايسه، يالڭز بر كوچك إشارتله گوسترهجگز كه، نه قدر علوى بر حقيقتى إفاده ايدييور. شويله كه:
شو آيت، مفهومِ موافق ايله شويله فرمان ايدييور: «أهلِ ضلالتڭ ئولمهسيله، سماوات و زمين، اونلرڭ اوستنده آغلامييورلر.» و مفهومِ مخالف ايله دلالت ايدييور كه: «أهلِ ايمانڭ دنيادن گيتمهسيله، سماوات و زمين، اونلرڭ اوستنده آغلايور.» يعنى: أهلِ ضلالت، مادام سماوات و أرضڭ وظيفهلرينى إنكار ايدييور. معنالرينى بيلمهيور. اونلرڭ قيمتلرينى إسقاط ايدييور. صانعلرينى طانيمايور. اونلره قارشى بر حقارت، بر عداوت ايتديگندن ألبته سماوات و زمين، اونلره آغلامق دگل، بلكه اونلره نفرين ايدر، اونلرڭ گبرمهسيله ممنون اولورلر. و مفهومِ مخالف ايله دير: «سماوات و أرض، أهلِ ايمانڭ ئولمهسيله آغلارلر.» زيرا أهلِ ايمان ايسه (چونكه) سماوات و أرضڭ وظيفهلرينى بيلير. حقيقى حقيقتلرينى تصديق ايدييور. و اونلرڭ إفاده ايتدكلرى معنالرى ايمان ايله آڭلايور. «نه قدر گوزل ياپيلمشلر، نه قدر گوزل خدمت ايدييورلر.» دييور. و اونلره لايق قيمتى ويرييور و إحترام ايدييور. جنابِ حق حسابنه اونلره و اونلر آيينه اولدقلرى أسمايه محبّت ايدييور. ايشته بو سرّ ايچوندر كه، سماوات و زمين، آغلار گبى أهلِ ايمانڭ زوالنه محزون اولويورلر.
* * *
تقريض
(آيت الكبرا نسخهلرينڭ، بولوندقلرى دكّانى، أميرطاغندهكى دهشتلى بر يانغيندن قورتارمهلرى مناسبتيله، مرحوم معلّم حسن فيضىنڭ يازديغى مكتوبدن بر پارچه.)
﴿بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ﴾
......
رسالۀِ نور، هر آتشى و هر يانغينى سوندورر. إنسانلردهكى إسراف آتشنى «إقتصاد رسالهسى»نڭ نورى ايله؛ و آتشلر و آلَوْلر ايچنده قيورانان زواللى خستهلرڭ خستهلق آتشنى «خستهلر رسالهسى»نڭ نورلرندن آقان «يگرمى بش دوالى» چشمهسندن فيشقيران آبِ حيات و شفا صويى ايله؛ قلبى و قفايى و بتون آزه و اعصابى صاران و صارصان وهم و خيال، وسوسه و طاسه ، قورقو و مراق يانغيننڭ دهشتلى آتشنى «وسوسه رسالهسى»نڭ نورى و فيضى ايله؛ ريا و سمعه، كبر و غرور خستهلقلرينڭ حُمّالى آتشنى «إخلاص رسالهسى»نڭ إمداد و عنايتيله؛ بنلك و وارلق و زوربالق و كستاخلق قلعهسنڭ هدمى ايسه «أنا» آدلى «اوتوزنجى سوز» و «آلتنجى سوز»ڭ إرشادى ايله قابل اولور.
طبيعتڭ مادّه و ذرّهلر چوقورندن چيقاميان كور و سرسم و سرسرى كيمسهلرى ده آنجق، رسالۀِ نوڭ «طبيعت» «ذرّه و مادّهلر» آدلى رسالهلرينڭ گوچلى و قوّتلى، اوزون و موزون، نورلى و شعورلى أللرى چيقارهبيلير.
إختيارلرڭ ئولوم قورقوسنڭ آتشنى، أوهام و آجيلرينى گيدرمگه ايسه بو نامدهكى رسالهنڭ تسلّى و إمدادى، معجون و ترياقى، فيض و نورى كافى گلديگى گبى؛ برزخ و برزخڭ ألمناك و سوزناك آتش و عذابنه قارشى ده «إعجازِ قرآن» و «معجزاتِ أحمديه » و «ايمانِ آخرت» آدلى آبِ حيات طولو رسالهلر برر حوضِ كبيردر.
ير يوزندهكى بتون شركڭ آتشنى «آيت الكبرا = عصاىِ موسى» آدلى مبارك أثرڭ نورِ عظيمى، سوندورمگه كافى گلديگى گبى بو گون دنيا اُفقلرينى صاران و شيمدى ده «إسلام دنيا»سنى تهديده باشلايان او قره دومانلى قيزيل آلَوْه قارشى، بو نورڭ شيشوب قبارمقده اولديغنى گورويور و او مدهش قيزيللرڭ فتنهسنى و يانغيننى سونديرهجگنه جاندن اينانييورز.
حاصلى: رسالۀِ نورڭ مطالعهسى و فيضِ معنوئِ دائميسى، نفسِ أمّارهنڭ آتشنى سوندورمگه، آزغين و آزيلى صفتلرى ئولديرمگه، ييرتيجى، پارلايجى ظاهر و باطن عسكرلرى تپهلهمگه يتيشير. ذاتًا رسالۀِ نور، بو فتنه و فساد و بو يانغينلرى سوندورمگه مأموردر. و بونڭ ايچون طوغمش و گلمشدر دييورز.
أرنلر، أوليالر، شهيدلر و فاتحلر ياتاغى اولان بو مبارك وطنده يتيشن بو مبارك و ميمنتلى، شجيع و أصيل ملّتڭ (فَسَوْفَ يَاْتِ اللّٰهُ بِقَوْمٍ) إشارتيله -عند اللّٰه- نه قدر مرغوب و محبوب و جنگاور اولدقلرينه ينه بل باغلايورز.
رسالۀِ نوره صاحب اولانلرده حرص و حدّت زواله يوز طوتار، ظلمت و شهوت أرير. جهالت و شقاوت آتشى سونر. طبيعت اويقوسى آزالير. غفلت اويقوسى قالقار. قره و چركين، بوزوق و اويوشيق قانلر دوزهلير. نَفَس و قلپ ايشلر. قان بورولرى برر مجراىِ نور اولور. حبِّ دنيا و مَيلِ ماسوا قالماز. «أنا» و «اَنتَ» گيدر. يتمش بيڭ دييه سويلهنن پردهلر قالقمگه و «وارلق طاغى» دلينمگه باشلار.
(اِرْجِعٖٓى اِلٰى رَبِّكِ) دن سسلر گلير. وصلت يولى آچيلير. مسك و عنبر صاچيلير. (فَادْخُلٖى فٖى عِبَادٖى) ايله مأمور، (وَادْخُلٖى جَنَّتٖى) نشانى ايله مأجور اولور.
﴿اَرِنَا يَا مَنْ اَطْفَى النَّارَ بِنُورِهٖ § وَيَا مَنْ صَلّٰى عَلٰى حَبٖيبِهٖ﴾
…
خلاصهدر رسالة النور: كنديسنڭ بر لوحۀِ «يا حافظ»، بر صحيفهٔ ما شاء اللّٰه، بر نسخۀِ بارك اللّٰه، بر قِلادۀِ اُمُّ الصبيان، يانغينه بر طولومبگۀِ نور، دردلىيه بر رچتۀِ حكمت، باقانه بر آيينۀِ عبرت، مسلمانلره بر مُهرِ نبوّت، مجرمه بر وثيقۀِ نجات، يولسزه بر راهِ هدايت، بيكسلره بر سغورطۀِ صيانت، آنتيقهجىيه بر كنزِ سرمديت، أوسزه بر كاشانۀِ أبديّت، منكِره بر سيللۀِ ندامت، كافره بر سهپاىِ عدالت، عارفه بر صحبتِ قدسيت، عاشقه بر سراىِ وصلت...
دڭزلى و حواليسندهكى بتون نور شاكردلرى نامنه
حسن فيضى
(رحمة اللّٰه عليه أبدًا دائما)
* * *
(جيلانڭ مدافعهسيدر)
آفيون آغير جزا محكمهسنه
مقامِ إدّعانڭ حبّهيى قبّه ياپارق، إفتخارله قبول ايتديگم استاديمه و رسالۀِ نوره خدمتمله بنى بيوك بر ديپلومات و أنتريقهجى بر آدم طرزنده گوستروب نورلره گلن موهوم صوچده بڭا بيوك بر حصّه ويرمسنه مقابل ديرم كه:
دينى و ايمانى و أخلاقى أثرلرينى اوقومقله، او اوغورده حياتمى تردّدسز فدا ايدر درجهسنده إستفاده ايتديگم استادم بديع الزمانله ياقيندن علاقهدارم. فقط بو علاقه، مقامِ إدّعانڭ ديديگى گبى، وطنه و ملّته مضرّتلى و خلقى دولت عليهنه تشويق ايتمك دگل، بلكه هيچ بر بشرڭ كنديسنى قورتارهميهجغى قبرڭ إعدامِ أبديسندن كنديمى و بنم گبى بو تهلكهلى زمانده ايماننى قورتارمغه، أخلاقنى دوزلتمگه و وطنه و ملّته برر عضوِ نافع اولمغه محتاج اولان دين قارداشلريمڭ ايمانلرينى قورتارمق يولندهكى قوپماز و قوپميهجق بر علاقهدر.
كنديسنڭ ياقينلرندنم. درت سنه قدر آرا صيره خدمتنى مفتخرانه ياپمشم. بو مدّت ظرفنده كنديسنڭ سراپا فضيلتندن باشقه هيچ بر شيئنه شاهد دگلم. اونڭ آغزندن بر دفعه اولسون، مهديلگنه و مجدّدلگنه دائر بر كلمه طويمادم. تواضعڭ كمالنده اولديغنه يوز بيڭلرى آشان نور نسخهلرى و اونلرى اوقومقله ايمانلرينى قورتاران يوز بيڭلر خالص نور شاكردلرى شاهددر.
او مبارك استادم، كنديسنى بزم گبى نور طلبهسى اولارق گورور و اويله إدّعا ايدر.
بونى ألڭزده بولونان بر چوق مكتوبلرنده، خصوصًا عصاىِ موسى مجموعهسنڭ ايچندهكى إخلاص رسالهسنده قولايلقله گورمك ممكندر. كنديسى «باقى و گونش گبى و ألماس مِثللو حقيقتلر، فانى شخصلر اوزرينه بنا ايديلمز و فانى شخصلر او قيمتدار حقيقتلره صاحب چيقامازلر.» دييه رساله و مكتوبلرنده تكرارله ذكر ايتديگى حالده، او ذاتڭ تفاخرينه حكم ايتمك و مهديلك و مجدّدلك دعوا ايتديگنى إدّعا ايتمك، هيچ بر عقلِ سليمڭ كارى دگلدر. زيرا بتون رساله و مكتوبلرى، إنصاف و دقّتله اوقورسهڭز؛ بو محترم علاّمۀِ زمانڭ عصرلردن بَرى أمثالنه تصادف ايديلمز بر دين عالمى و بڭزرينه راستلانميهجق بر ايمان قورتاريجيسى، بولشويزمڭ قيزيل قيغلجيملرينڭ صاچاقلريمزى صارمق ايستديگى بر زمانده وطنه و ملّته بر اوردودن داها چوق منفعت و بركتى بولونان بر وطنپرور اولديغنه سز ده قناعتِ قطعيه پيدا ايدرسڭز. ايشته بويله بر أثره و او أثرى تأليف ايدن محترم استاده داها أوّلدن شاكرد اولامديغمه متأسّفم.
محترم هيئتِ حاكمه!
ايشته حدسز منفعتلرينى كندمده تجربه ايتديگم رسالۀِ نوردن، بنم گبى وطن أولادلرينڭ إستفادهلرى ايچون، رسمى بر إذنله؛ أسكيشهرده گنجلك رهبرينى قدسى بر خدمتِ ملّيه فكريله طبع ايتديردم. بنم گبى بر بيچارهنڭ، قرآنڭ حقيقى و جرح ايديلمز بر تفسيرى اولان رسالۀِ نوره و طولاييسيله ايمانه خدمتى تبريك و تقدير ايله مقابله گورمسى لازم و تشويقه پك محتاج ايكن؛ بويله آغير معامله گورمكلگمز حقيقتِ عدالته نه قدر مخالفدر، سزلردن صورييورز.
و محكمۀِ عادلهڭزدن، روحمزڭ غداسى و سببِ نجاتمز و أبدى سعادتمزڭ آناختارى اولان نور رسالهلرينڭ سربستيتنه قرار ويرمهڭزى طلب ايدر، أگر يوقاريده بر قسمنى ذكر و تعداد ايتديگم وضعيتلر نظريڭزده بر جُرم تشكيل ايدييورسه، ويرهجگڭز أڭ آغير جزاڭزى كمالِ رضاىِ قلب ايله قبول ايدهجگمى عرض ايدرم.
آفيون جزا أونده موقوف أميرطاغلى
جيلان چاليشقان
* * *