كوچك بر منزل گبى بر قاچ شيدن ياپيلمشسڭ. اويله ايسه بن سنى ياپابيليرم. سن بنم مصنوعم و بن سڭا حقيقى مالكم.» دير. او حجيره اوڭا جوابًا، حكمت و حقيقت لسانيله دير كه:
«بن چندان كوچوجك بر شيئم. فقط پك بيوك وظيفهلرم، پك اينجه مناسبتلرم و بدنڭ بتون حجيراتنه و هيئتِ مجموعهسنه باغلى علاقهلرم وار. أزجمله: أورده و شرايين طمارلرينه و حسّاسه و محرّكه أعصابلرينه و جاذبه، دافعه، مولّده، مصوّره گبى قوّهلره قارشى درين و مكمّل وظيفهلرم وار. أگر بتون بدنى، بتون طمار و أعصاب و قوّهلرى تشكيل و تنظيم و إستخدام ايدهجك بر قدرت و علم سنده وارسه و بنم أمثالم و صنعتجه و كيفيتجه بربريمزڭ قارداشى اولان بتون حجيراتِ بدنيهيه تصرّف ايدهجك نافذ بر قدرت، شامل بر حكمت، سنده وارسه گوستر، صوڭره بن سنى ياپابيليرم دييه دعوا ايت. يوقسه هايدى گيت! كريواتِ حمرا، بڭا أرزاق گتيرييورلر. كريواتِ بيضا ده، بڭا هجوم ايدن خستهلقلره مقابله ايدييورلر. ايشم وار، بنى مشغول ايتمه. هم سنڭ گبى عاجز، جامد، صاغير، كور بر شى، بزه هيچ بر جهتله قاريشهماز. چونكه بزده او درجه اينجه و نازك و مكمّل بر إنتظام (حاشيه) وار كه؛ أگر بزه حكم ايدن بر حكيمِ مطلق و قديرِ مطلق و عليمِ مطلق اولمازسه، إنتظاممز بوزولور، نظاممز قاريشير.»
___
(حاشيه): صانعِ حكيم، بدنِ إنسانى غايت منتظم بر شهر حكمنده خلق ايتمشدر. طمارلرڭ بر قسمى، تلغراف و تلفون وظيفهسنى گورور. بر قسمى ده چشمهلرڭ بورولرى حكمنده، آبِ حيات اولان قانڭ جولاننه مداردرلر. قان ايسه ايچنده ايكى قسم كريوات خلق ايديلمش. بر قسمى كريواتِ حمرا تعبير ايديلير كه، بدنڭ حجيرهلرينه أرزاق طاغيتييور و بر قانونِ إلٰهى ايله حجيرهلره أرزاق يتيشديرييور (تجّار و أرزاق مأمورلرى گبى). ديگر قسمى كريواتِ بيضادرلر كه؛ اوتهكيلره نسبةً أقلّيتدهدرلر. وظيفهلرى، خستهلق گبى دشمنلره قارشى عسكر گبى مدافعهدر كه، نه وقت مدافعهيه گيرسهلر مولوى گبى ايكى حركتِ دوريه ايله سرعتلى بر وضعيتِ عجيبه آليرلر. قانڭ هيئتِ مجموعهسى ايسه؛ ايكى وظيفۀِ عموميهسى