شعورسز ذرّهلرندن هر بر ذرّهسى؛ بو كائنات سلطانندن گلن أمرلرى ديڭلر، بيلير و هيچ برينى گرى بيراقميهرق، او قوماندانڭ قوّتيله ياپار و إنتظامله يرينه گتيرر بر وضعيتله؛ زمينڭ بتون نفوسلرينه نَفَس ويرمك و ذىحياته لزومى بولونان حرارت و ضيا و ألكتريق گبى مادّهلرى و سسلرى نقل ايتمك و نباتاتڭ تلقيحنه واسطه اولمق گبى چوق كلّى وظيفهلرده و خدمتلرده، بر دستِ غيبى طرفندن غايت شعوركارانه و عليمانه و حياتپرورانه إستخدام اولونويور.
صوڭره ياغموره باقييور، گورور كه: او لطيف و برّاق و طاتلى و هيچدن و غيبى بر خزينۀِ رحمتدن گوندريلن قطرهلرده او قدر رحمانى هديهلر و وظيفهلر وار كه؛ گويا رحمت تجسّم ايدهرك قطرهلر صورتنده خزينۀِ ربّانيهدن آقييور معناسنده اولديغندن، ياغموره «رحمت» نامى ويريلمشدر.
صوڭره شمشگه باقار و رعدى (گوك گورولتيسى) ديڭلر، گورور كه؛ پك عجيب و غريب خدمتلرده چاليشديريلييورلر.
صوڭره گوزينى چكر، عقلنه باقار، كندى كندينه دير كه: «آتيلمش پاموق گبى بو جامد، شعورسز بلوط ألبته بزلرى بيلمز و بزه آجييوب إمداديمزه كندى كندينه قوشماز و أمرسز ميدانه چيقماز و گيزلنمز؛ بلكه غايت قدير و رحيم بر قوماندانڭ أمريله حركت ايدر كه، بر ايز بيراقمهدن گيزلهنير و دفعةً ميدانه چيقار، ايش باشنه گچر و غايت فعّال و متعال و غايت جلوهلى و حشمتلى بر سلطانڭ فرمانيله و قوّتيله وقت بَوقت جوّ عالمنى طولديروب بوشالتير و متماديًا حكمتله يازار و پايدوسله بوزار تختهسنه و محو و إثبات لوحهسنه و حشر و قيامت صورتنه چويرر و غايت لطفكار و إحسانپرور و غايت كرمكار و ربوبيتپرور بر حاكمِ مدبّرڭ تدبيريله روزگاره بينر و طاغلر گبى ياغمور خزينهلرينى بينديرر، محتاج اولان يرلره يتيشير. گويا اونلره آجييوب آغلايهرق گوز ياشلريله اونلرى چيچكلرله گولديرر،