قورقاقلق حسّ ايدر. بوڭا قياسًا، بو دغدغهلى قرارسز حياتِ دنيويهده او مسعود ظن ايديلن عائله حياتى چوق جهتلرله سعادتنى غائب ايدر و قيصهجق بر حياتدهكى مناسبت و قرابت دخى، حقيقى صداقتى و صميمى إخلاصى و غرضسز بر خدمتى و محبّتى ويرمز. أخلاق او نسبتده كوچولور، بلكه سقوط ايدر. أگر آخرته ايمان او خانهيه گيرسه، بردن ايشيقلانديرهجق، اورتهلرندهكى مناسبت و شفقت و قرابت و محبّت قيصهجق بر زمان ئولچوسيله دگل، بلكه دارِ آخرتده سعادتِ أبديهده دخى او مناسبتلرڭ دوامى ئولچوسيله صميمى حرمت ايدر، سَور، شفقت ايدر، صداقت ايدر، قصورلرينه باقماز گبى أخلاق يوكسكلهنير. حقيقى إنسانيت سعادتى او خانهده باشلار إنكشافه. بو معنا دخى حجّتلرله رسالۀِ النورده بياننه بناءً قيصه كسيلدى.
هم هر بر شهر كندى أهاليسنه گنيش بر خانهدر. أگر ايمانِ آخرت او بيوك عائله أفرادنده حكم ايتمزسه؛ گوزل أخلاقڭ أساسلرى اولان إخلاص، صميميت، فضيلت، حميت، فداكارلق، رضاىِ إلٰهى، ثوابِ اُخروى يرينه غرض، منفعت، ساختهكارلق، خودكاملق، تصنّع، ريا، رشوت، آلداتمق گبى حاللر ميدان آلير. ظاهرى آسايش و إنسانيت آلتنده، آنارشيستلك و وحشت معنالرى حكم ايدر؛ او حياتِ شهريه زهرلهنير. چوجقلر هايلازلغه، گنجلر سرخوشلغه، قويلر ظلمه، إختيارلر آغلامغه باشلارلر.
بوڭا قياسًا، مملكت دخى بر خانهدر و وطن دخى بر ملّى عائلهنڭ خانهسيدر. أگر ايمانِ آخرت بو گنيش خانهلرده حكم ايتسه، بردن صميمى حرمت و جدّى مرحمت و رشوتسز محبّت و معاونت و حيلهسز خدمت و معاشرت و رياسز إحسان و فضيلت و أنانيتسز بيوكلك و مزيت او حياتده إنكشافه باشلارلر. چوجقلره دير: «جنّت وار، هايلازلغى بيراق.» قرآن درسيله تمكين ويرر. گنجلره دير: «جهنّم وار، سرخوشلغى بيراق.» عقلى باشلرينه گتيرر. ظالمه دير: «شدّتلى عذاب وار،