قدر إسراف ايتمهين بر حكمت، بتون او حقيقتلرڭ باغلاندقلرى إنسانى إستعداداتى و أبده اوزانان أمللرى و آرزولرى و او إستعداد و آرزولرى بسلهين كائناتڭ پك چوق رابطهلرينى و حقيقتلرينى بتون بتون إسراف ايتمك اويله بر حقسزلقدر و إمكان خارجنده و ظالمانه بر چركينلكدر كه؛ حق و حفيظ و حكيم و جميل و رحيم إسملرينه شهادت ايدن بتون موجودات اونى ردّ ايدر. يوز درجه محال و بيڭ وجهله ممتنعدر ديرلر. ايشته بز خالقمزدن حشره دائر صورديغمز سؤاله، «حق»، «حفيظ»، «حكيم»، «جميل»، «رحيم» إسملرى جواب ويروب ديرلر: «بز، حق و حقيقت اولديغمز گبى و هم بزه شهادت ايدن موجوداتڭ تحقّقى مِثللو، حشر حقدر و محقّقدر.»
هم مادام... داها يازاجقدم، فقط گونش گبى معلوم اولماسندن قيصه كسدم. ايشته گچمش مثاللرده و ماداملردهكى مادّهلره قياسًا، جنابِ حقّڭ يوز، بلكه بيڭ أسماسنڭ كائناته باقان إسملرينڭ هر بريسى، ناصلكه موجوداتدهكى آيينه و جلوهلريله مسمّاسنى بداهتله إثبات ايدر. عينًا اويله ده؛ حشرى و دارِ آخرتى ده گوستررلر و قطعيتله إثبات ايدرلر.
هم ناصل خالقمزدن صورديغمز سؤالمزه، او ربّمز بتون فرمانلريله و نازل ايتديگى بتون كتابلريله و مسمّا اولديغى أكثر إسملريله بزه قدسى و قطعى جواب ويرييور. عينًا اويله ده، ملائكهلريله و اونلرڭ ديليله داها باشقه بر طرزده ديديرر:
«سزڭ زمانِ آدمدن بَرى هم روحانيلرله، هم بزمله گوروشمڭزڭ يوزر تواتر قوّتنده حادثهلرى وار و بزم و روحانيلرڭ وجودلرينه و عبوديتلرينه دلالت ايدن حدسز أماره و دليللر وار. و بز آخرت صالونلرنده و بعض دائرهلرنده گزديگمزى، بربريمزه مطابق اولارق سزڭ قوماندانلريڭز ايله گوروشديگمز زمان سويلهمشز و دائما ده سويلهيورز. ألبته بو گزديگمز باقى و مكمّل صالونلر و بو صالونلرڭ آرقهلرنده